بررسی زبانی-ساختاری ترجمه‌های چینی گلستان سعدی (چونی و چرایی فاصلۀ زبانی- ساختاری متن مُتَرجَم گلستان با متن اصلی، و تاثیرات همسویی ایدئولوژیک مترجِم با مولف در امر ترجمه)

گلستان سعدی از دیرباز در جامعه مسلمانان چین، جایگاه ویژه‌ای داشته است. این اثر از نخستین دهه‌های قرن هشتم قمری (چهاردهم میلادی) به‌عنوان منبع اصلی آموزش زبان فارسی در مدارس اسلامی چین مورد استفاده قرار گرفته است. با وجود این پیوند عمیق، نخستین ترجمه رسمی آن به زبان چینی در سال 1947 توسط آخوند وانگ انجام شد. پس از آن، این کتاب سه بار دیگر توسط شوئه جیان‌فو، یانگ ون‌بائو و جانگ هونگ‌نیان به چینی برگردانده شده است. گرچه ترجمه‌های اخیر نسبت به قبل بهبود یافته‌اند، اما هنوز کاستی‌هایی در سطوح زبانی و ساختاری دارند. در این پژوهش، برای نخستین بار چهار ترجمه مذکور با متن مصحح غلامحسین یوسفی از گلستان مقایسه و ارزیابی زبانی-ساختاری آن‌ها انجام شده است. دو پرسش اصلی این تحقیق عبارتند از: 1. فاصله زبانی-ساختاری ترجمه در چه سطوحی قابل طبقه‌بندی است؟ و 2. آیا همسویی ایدئولوژیک مترجم با مولف، معیاری ضروری در ترجمه متن ادبی از فارسی به چینی است؟نتایج پژوهش نشان می‌دهد مشکلات عمده ترجمه‌ها در پنج سطح قابل شناسایی است: تغییر جنسیت ضمائر، خطا در ترجمه اشخاص و اماکن، افزودن تفاسیر شخصی مترجم، حذف ایدئولوژیکی عبارات و حکایات، و تغییرات در تعداد و ترتیب حکایات. جالب است که بر خلاف تصور عمومی، ترجمه‌های مترجمان غیرمسلمان چینی با وجود کاستی‌ها، به دلیل رویکردهای متدیک، نزدیک‌تر به متن اصلی بوده‌اند. در مقابل، ترجمه‌های مسلمانان با کاستی‌های بیشتری در زبانی و حذف‌های ناشی از ملاحظات اعتقادی مواجه‌اند. یافته‌های این پژوهش بر اهمیت بازنگری ترجمه‌های آثار کلاسیک فارسی به زبان چینی توسط متخصصان ایرانی تاکید دارد.

a linguistic-structural analysis of chinese translationsof sa’di’s golestan, (exploring the nature and reasonsbehind the linguistic-structural gaps between thetranslated and original texts, and the impact ofideological alignment between the translator and theauthor on the translation process)

the golestan by saʿdi has been officially translated into chinese four times: twice by muslim translators and twice by non-muslim translators, one of them was indirectly translated from english and the other directly from persian. despite the text’s historical importance in china’s muslim community, these translations have not yet undergone systematic analysis or comparison. this study examines these translations, evaluating linguistic and structural inconsistencies, omissions, and additions compared to the original persian text. using gholamhossein yousefi’s edited version as the reference, the translations were analyzed on lexical and syntactic levels and assessed for structural fidelity, including the inclusion and arrangement of stories. the study applied a comparative analytical method, evaluating each part in the chinese translations against the original persian text. key research questions addressed the linguistic accuracy of these translations, conceptual errors, and the influence of the translators’ cultural and religious backgrounds on the quality of translation. findings reveal significant issues in four areas: pronoun gender shifts, mistranslations of names and places, interpretive additions by translators, and structural modifications, such as story omissions or rearrangements. surprisingly, non-muslim translators, owing to their methodological rigor, produced translations closer to the original text, whereas muslim translators, influenced by religious considerations, introduced more deviations. the study underscores the importance of revisiting classical persian works translated into chinese, advocating collaboration between iranian scholars and chinese translators to enhance the fidelity and accessibility of such translations for chinese readers.