شگردهای دستوری و بلاغی فرهاد میرزا در منشآت در شش نامۀ حکومتی، سیاسی و شخصی

مطالعۀ ساحت زبان با هدف فهم و کشف مفاهیم اجتماعی از  مباحث قابل‌توجه است. بر اساس این رویکرد نظام‌مند و منسجمِ برآمده از زبان‌شناسی انتقادی و تحلیل گفتمان انتقادی، می توان در پی این بود که چگونه مفاهیم اجتماعی مانند ایدئولوژی، گفتمان‌های غالب، نظام‌های قدرت و مانند این‌ها از طریق زبان بیان می‌شوند در مراحل بعدی اساس شکل‌گیری آثار ادبی می‌گردند، و هم‌چنین به روش‌های گوناگون بر جهان خارج و جهان ذهنی مخاطبان تاثیر می‌گذارند. در این روش تحلیل زبانی و بلاغی نخست لایه‌های مختلف تشکیل‌ دهندۀ متن استخراج می‌شوند، سپس با تحلیل انتقادی عناصر هر لایه می‌توان به ایدئولوژی مولف که اساس تشکیل دهندۀ متن است پی برد. فرهادمیرزا از برجسته‌ترین نویسندگان دورۀ قاجار و عهد ناصری است. منشآت او که به تقلید از منشآت قائم مقام و بر سیاق ترسل و منشآت‌نویسی دورۀ قاجار تحریر شده، از موفق‌ترین نمونه‌های نثر دورۀ ناصری برجسته‌ترین اثر نثر اوست. در این پژوهش با روش کیفی و کمّی عناصر زبانی و بلاغی شش نامۀ شخصی، سیاسی و حکومتی تحلیل شد. از نتایج این پژوهش این است که در نامه های با بافت سیاسی و خطاب به بزرگان از جملات مرکب، صناعات ادبی ای مانند تشبیه بلیغ، کنایه های غیرایما و معانی ثانویه استفاده شده، درحالی که در نامه های شخصی میزان صناعات ادبی اندک است، جملات غالباً ساده و بدون معنای ضمنی اند. درواقع در تمامی نامه های بررسی شده کاربرد پربسامد وجه اخباری، جملات معلوم و اسنادی بیانگر قاطعیت بالای متن و قدرت بالای نویسنده است.

grammatical and rhetorical techniques of farhad mirza in his monsha’at: a study of six official, political, and personal letters

the examination of language with the goal of elucidating and exploring social constructs constitutes a crucial domain of scholarly inquiry. drawing from a methodical and cohesive approach rooted in critical linguistics and critical discourse analysis, researchers can delve into how social concepts, such as ideology, prevalent discourses, power dynamics, and others, are conveyed through linguistic means. these concepts subsequently underpin literary creations, exerting influence over both the external realm and the internal perceptions of the audience through diverse modalities. in this analysis encompassing both linguistic and rhetorical dimensions, the constituent layers of the text are initially isolated. subsequently, through a critical deconstruction of these elements, the underlying ideology of the author, serving as the fundamental pillar of the text, can be ascertained. a prominent figure of the qajar era and the naseri period, farhad mirza, a scion of the qajar dynasty, emerges as one of the preeminent writers of his time. his work monsha’at, crafted in emulation of qaem maqam’s monsha’at and adhering to the epistolary conventions of the qajar epoch, stands out as a distinguished exemplar of naseri prose and represents his magnum opus. this investigation employs qualitative and quantitative methodologies to scrutinize the linguistic and rhetorical components within six personal, political, and official correspondences. the analysis reveals that missives imbued with political undertones or directed towards dignitaries feature intricate sentence structures and employ rhetorical devices such as vivid similes, nuanced metaphors, and subtextual meanings. conversely, personal letters exhibit a paucity of rhetorical ornamentation, characterized by straightforward sentences devoid of implicit connotations. across all the scrutinized letters, a prevalent use of the indicative mood, active voice, and copulative sentences denotes a pronounced sense of assertiveness in the text, reflective of the author’s formidable authority