نقش اقلیم در مفهوم سازی زبان شعر: بررسی استعارۀ مفهومی «آه» در اشعار فارسی، انگلیسی و ترکی

در مقالۀ حاضر تاثیر اقلیم بر مفهوم ‌سازی در شعر بررسی تطبیقی می‌شود. بدین منظور استعاره‌های مفهومی «آه و ناله» در زبان‌های فارسی، ترکی و انگلیسی استخراج، و با استفاده از استعارۀ شناختی لیکاف (1980) تحلیل شد. پیکرۀ زبانی پژوهش حاضر منتخبی از اشعار حافظ، سعدی و عطار در زبان فارسی؛ شهریار، فضولی و واحد در زبان ترکی؛ و شکسپیر، اسپنسر و جان دان در زبان انگلیسی‌ست. نتایج مطالعه نشان داد که تاثیر اقلیم بر شعر امری زبان‌محور نیست بلکه موضوعی بین‌زبانی است. &آه& در ادبیات فارسی «آتش»، در انگلیسی «باد»، و در ترکی «نسیم/آتش» است. با آه فارسی عاشق آتش می‌افروزد و معشوق را در این آتش می‌سوزاند. هم‌چنین، آه و به تبع آن آتش در فارسی ویژگی &بیرونی& دارد؛ ازاین‌روست که آتشِ آه عاشق دامن معشوق را گرفته و از وی انتقام می‌گیرد. در مقابل، در ادبیات انگلیسی آه از جنس آب/باد است و عاشق سیل و گاه طوفان به راه می‌اندازد و معشوق در سیل آه عاشق غرق می‌شود. هم‌چنین، باد و آب تولیدشده از آه در انگلیسی ویژگی «درونی» دارد و به دامن معشوق نمی‌رسد. بنابراین، آه‌های فارسی آتشین، خشک، سوزاننده و بسیار موثرند ولی آه‌های انگلیسی نمناک و توام با اشک‌اند که باعث ایجاد طوفان در دریا می‌شوند. این خصوصیت منطبق بر اقلیم کشورهای ایران و انگلستان است. همین مسئله در زبان ترکی نیز صدق می‌کند، با این تفاوت که ادبیات ترکی راهی میانه در پیش می‌گیرد. آه ترکی گاه ملایم مانند نسیم است و گاه آتشین؛ نه نسیمش طوفان به راه می‌اندازد و نه آتشش افلاک و کواکب را می‍سوزاند. از دیگر نکات مهم زمان آه کشیدن شاعر است. در اشعار فارسی و ترکی آه در شب و سحر کشیده می‌شود اما در زبان انگلیسی زمان خاصی ندارد. شاید بتوان دلیل این کار را در باورها و اعتقادات دینی شعرا جستجو نمود.

the effects of climate on metaphorical conceptualization in poetry: a comparative analysis of the conceptual metaphor of sigh in persian, english, and turkish poetry

poetry often reflects the geographical environment in which it is written. this influence can be seen in the choice of metaphors and imagery. for example, in his poem the lake isle of innisfree, william butler yeats uses the natural beauty of innisfree to criticize the harshness of urban life. by describing the sounds of bees, waves, and the peaceful environment of the island, yeats give vent to his feelings towards urban life, and expresses his longing for a simpler existence. similarly, the birthplace of the persian poet hafez significantly impacts his work. in one poem, he asks for “permanent wine” because even paradise cannot offer the beauty of the “roknābād water and mosallā garden” – both located in shiraz, his hometown. this study focuses on how geographical setting shapes the way poets conceptualize emotions. specifically, we will explore how the concept of sigh is portrayed across persian, english, and turkish poetry.theoretical frameworka cornerstone of cognitive linguistics, conceptual metaphor theory, as proposed by lakoff (1993), posits that abstract concepts are understood through mappings from more concrete domains. this process, metaphor, allows us to comprehend complex ideas by relating them to familiar experiences. for instance, the persian phrase &the dollar has gone up& employs the spatial concept of “upward movement”. lakoff famously illustrated this with the concept of love, often metaphorically portrayed as a journey. expressions like “our relationship has hit a dead-end street” exemplify how abstract concepts are grounded in tangible experiences. lakoff contends that such metaphorical thinking is fundamental to human cognition and language (lakoff, 1993, 2003, 2021).corpus of the studythe corpus for this study comprises poems in persian, turkish, and english. persian poets sa’di (1399), hafez (1391), and attar (1378) are included, as are turkish poets shahriar (1377), molla mohammad fozuli (1384), and aliagha vahid (1384). from english literature, the works of william shakespeare, john donne, and edmund spenser (greenblatt abrams) are analyzed.