پیش تیمار ملاتونین پوشش دار شده با کیتوزان بر برخی صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی انار punica granatum l. تحت تنش شوری

انار از مهم‌ترین محصولات باغبانی است و ایران یکی از تولیدکننده‌های عمده آن در جهان به شمار می‌رود از طرفی شوری از مهمترین مشکلات محیطی در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. اخیرا کاربرد محرک‌های زیستی در کاهش اثرات نامطلوب تنش‌های محیطی از جمله شوری افزایش یافته است. پژوهش حاضر جهت بررسی اثرات پیش‌تیمار غلظت‌های مختلف کیتوزان‌، ملاتونین و هیدروکسی پروپیل‌ متیل‌سلولز (hpmc) روی نهال‌های دو‌ساله انار (رقم ملس ساوه) در شرایط تنش شوری بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه مراغه اجرا شد. فاکتور اول شامل شوری در دو سطح (صفر و 100 میلی‌مولار کلرید سدیم) و فاکتور دوم شامل پیش‌تیمار ملاتونین با غلظت‌ 50 میلی‌گرم در لیتر، کیتوزان، hpmc، و ترکیب ملاتونین پوشش‌دار شده با کیتوزان و hpmc همه با غلظت‌ 100 میلی‌گرم در لیتر و آب مقطر به عنوان شاهد بود. نتایج نشان داد تنش شوری منجر به کاهش تعداد برگ، میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی و پایداری غشاء گردید؛ اما میزان پرولین، سوپراکسیددیسموتاز و مالون‌دی‌آلدئید را افزایش داد. همچنین پیش‌تیمار ترکیبی hpmc، ملاتونین و کیتوزان منجر به افزایش تعداد برگ، رنگیزه‌های فتوسنتزی، پایداری غشاء، فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی و کاهش مالون‌دی‌آلدئید گردید. بعلاوه استفاده از پیش‌تیمار ملاتونین به تنهایی نیز اثرات مثبتی بر رشد گیاه و کاهش میزان پراکسیدهیدروژن داشت. بر اساس نتایج پژوهش حاضر به منظور کاهش اثرات منفی تنش شوری پیش‌تیمار ترکیبات hpmc، ملاتونین و کیتوزان و بویژه ملاتونین پوشش‌دار شده با کیتوزان و hpmc توصیه می‌شود.

chitosan-coated melatonin pretreatment affects selected physiological and biochemical traits of pomegranate (punica granatum l.) under salinity stress

pomegranate is one of the most important horticultural crops, and iran is a major producer worldwide. salinity, meanwhile, is one of the most significant environmental constraints in arid and semi-arid regions. the use of biostimulants to mitigate the adverse effects of environmental stresses, including salinity, has recently increased. this study investigated the effects of pretreatment with different concentrations of chitosan, melatonin, and hydroxypropyl methylcellulose (hpmc) on two-year-old pomegranate seedlings of the malas-e saveh cultivar under salinity stress. the experiment was conducted in a research greenhouse at the university of maragheh using a factorial arrangement in a completely randomized design with three replicates. the first factor was salinity at two levels (0 and 100 mm nacl). the second factor comprised pretreatments with melatonin at 50 mg l⁻¹, chitosan, hpmc, a combination of melatonin coated with chitosan and hpmc (each at 100 mg l⁻¹), and distilled water as the control. salinity stress reduced leaf number, photosynthetic pigment content, and membrane stability, while increasing proline content, superoxide dismutase activity, and malondialdehyde content. however, combined pretreatment with hpmc, melatonin, and chitosan increased leaf number, photosynthetic pigment content, membrane stability, and antioxidant enzyme activity, while reducing malondialdehyde content. melatonin pretreatment alone also positively affected plant growth and reduced hydrogen peroxide content. based on these findings, pretreatment with hpmc, melatonin, and chitosan (particularly melatonin coated with chitosan and hpmc) is recommended to mitigate the adverse effects of salinity stress.