ارزیابی پایداری بوم نظام‌های تولید زیتون بر اساس تکنیک امرژی در شهرستان نهبندان

شناسایی و معرفی اکوسیستم های پایدار علاوه بر دستیابی به امنیت غذایی در بلندمدت، با حفاظت از منابع طبیعی و ارائه خدمات زیست محیطی ناشی از آن منابع همراه است. در این مطالعه از تحلیل‌ ساختار ورودی‌ها و شاخص‌های مبتنی بر امرژی برای بررسی و مقایسه عملکرد زیست‌محیطی دو بوم نظام مکانیزه و سنتی زیتون واقع در شهرستان نهبندان در سال 1401 استفاده شد. برای انجام این پژوهش کلیه نهاده های محیطی رایگان و نهاده های استحصال شده از اقتصاد انسانی غیررایگان اعم از تجدید­پذیر و تجدید­ناپذیر برای هر دو نظام سنتی و مکانیزه زیتون اندازه گیری و برآورد گردید. کل امرژی ورودی به بوم نظام های مکانیزه و سنتی زیتون به ترتیب 10^18× 1/09 و 10^18×2/00 امژول خورشیدی در هکتار در سال گزارش گردید. از مجموع این ورودی ها، سهم ورودی های تجدیدناپذیر بویژه فرسایش خاک نسبت به سایر نهاده ها بیشتر بود. مقادیر نهاده‌های خریداری شده در سیستم های مکانیزه و زیتون به ترتیب 10^16 ×2/63 و 10^16 ×1/61 امژول خورشیدی در هکتار در سال گزارش شد. از شاخص های امرژی مانند درصد تجدیدپذیری امرژی (r)، نسبت عملکرد امرژی (eyr )، نسبت سرمایه گذاری استاندارد (eir) و اصلاح شده (eir*) و نسبت بار محیط زیستی استاندارد (elr) و اصلاح شده (elr*) برای شناسایی بهترین شیوه های مدیریتی تولید زیتون جهت حرکت به سمت کشاورزی پایدار استفاده می شود. نتایج نشان می‌دهند که تولید پایدار زیتون نیازمند تغییر از سیستم‌های مبتنی بر سوخت‌های فسیلی که منابع طبیعی تجدیدناپذیر و آلوده‌کننده هستند، به سیستم‌هایی است که از منابع طبیعی تجدیدپذیر و پاک مانند خورشید، باد و آب استفاده می‌کنند. برای دستیابی به بو­م نظام های پایدارتر، استفاده از خاکورزی حفاظتی و جایگزینی کود شیمیایی با کود آلی برای استفاده دربوم نظام های تولید زیتون توصیه می‌شود.

evaluation of the sustainability of olive production ecosystems based on the emergy analysis technique in nehbandan county

identification and introduction of sustainable ecosystems not only contribute to long-term food security but also help protect natural resources and provide environmental services derived from these resources. in this study, input structure analysis and emergy-based indices were used to investigate and compare the environmental performance of two mechanized and traditional olive production ecosystems located in nehbandan county in 2022. for this purpose, all free environmental inputs and inputs extracted from the human economy, including renewable and non-renewable inputs, were measured and estimated for both traditional and mechanized olive systems. the total emergy input to the mechanized and traditional olive ecosystems was reported as 1.09 × 10¹⁸ and 2.00 × 10¹⁸ solar emjoules ha⁻¹ year⁻¹, respectively. among these inputs, the contribution of non-renewable inputs, particularly soil erosion, was greater than that of the other inputs. the amounts of purchased inputs in the mechanized and traditional olive systems were reported as 2.63 × 10¹⁶ and 1.61 × 10¹⁶ solar emjoules ha⁻¹ year⁻¹, respectively. emergy indices, including the percentage of renewable emergy (r), emergy yield ratio (eyr), standard investment ratio (eir) and modified investment ratio (eir*), and standard environmental loading ratio (elr) and modified environmental loading ratio (elr*), are used to identify the best management practices for olive production and facilitate the transition toward sustainable agriculture. the results showed that sustainable olive production requires a shift from systems based on fossil fuels, which are non-renewable and polluting resources, toward systems that use clean and renewable natural resources such as solar energy, wind, and water. to achieve more sustainable ecosystems, conservation tillage and replacement of chemical fertilizers with organic fertilizers are recommended for use in olive production ecosystems.