ارزیابی برخی از ژنوتیپ‌های گرده‌زای پسته (pistacia vera l.) بر اساس صفات برگ، گل و دانه گرده

درخت گرده زا برای تولید پسته بسیار مهم بوده و ژنوتیپ های نر مناسب برای هر رقم تجاری پسته و برای هر منطقه جغرافیایی، باید تعیین گردد. در این پژوهش، ابتدا 20 اصله ژنوتیپ گرده زا که منشا بذری داشتند، از درختان نر پسته، ایستگاه شماره 2 پژوهشکده پسته رفسنجان، انتخاب و صفات فنولوژیکی (تاریخ های تورم جوانه تا گلدهی و گرده افشانی)، صفات مورفولوژیکی برگ (سطح برگ، طول و عرض برگ بالغ و برگچه ها)، شاخه (رشد سالیانه و فاصله خوشه ها از هم در شاخه اصلی و فرعی) اندازه گیری شد. همچنین، صفات مربوط به جوانه زایشی و خوشه گل نر، میزان تولید دانه گرده و آزمون جوانه زنی دانه گرده برای هر ژنوتیپ انجام شد. نتایج نشان داد که ژنوتیپ های گرده زا بر اساس صفات مورد ارزیابی اختلاف معنی داری داشته و تنوع بالایی بین آنها وجود داشت. ارزیابی فنولوژیکی نشان داد که دوره گلدهی ژنوتیپ ها کاملاً با هم متفاوت است و در مجموع این درختان به سه گروه زودگل، متوسط گل و دیرگل تقسیم شدند. همچنین، صفات مورفولوژیکی این ژنوتیپ ها کاملاً متفاوت و منحصر به فرد بود. سه ژنوتیپ گرده زای t17 ،t5 و t18 به دلیل بیشتر بودن تعداد گل در گل آذین (به ترتیب 414/33، 440 و 414 گل)، تعداد گلچه در هر گل آذین (به ترتیب 16، 17/67 و 16 گلچه)، میزان دانه گرده (به ترتیب 0/293، 0/335 و 0/308 میلی گرم)، جوانه زنی دانه گرده (به ترتیب 79/93، 82/27 و 81/57 درصد)، طول گل آذین ( به ترتیب 57/44، 69/03 و 64/56 میلی متر)، عرض گل آذین (به ترتیب 46/33، 58/44 و 56/36 میلی متر)، تعداد گل آذین در شاخه اصلی (به ترتیب 7/67، 8 و 7/67 گل آذین)، تعداد گل آذین در شاخه فرعی (به ترتیب 4/8، 5/46 و 5/08 گل آذین) و طول مدت گرده افشانی (به ترتیب 10، 10 و 11 روز) نسبت به سایر ژنوتیپ ها، به عنوان ژنوتیپ های برتر انتخاب شدند. نامگذاری این ژنوتیپ های برتر و معرفی آنها به تولیدکنندگان پسته توصیه می شود.

evaluation of some pollenizer genotypes of pistachio (pistacia vera l.) based on leaf, flower, and pollen traits

pollenizer trees are highly important for pistachio production, and suitable male genotypes for each commercial pistachio cultivar and geographical region should be identified. therefore, screening of male genotypes in each region is necessary to identify superior genotypes. in this study, 20 seed-derived pollenizer genotypes were initially selected from male pistachio trees at station no. 2 of the rafsanjan pistachio research institute, and phenological traits (dates from bud swelling to flowering and pollination), leaf morphological traits (leaf area, length and width of mature leaves and leaflets), and branch traits (annual growth and the distance between clusters on primary and secondary branches) were measured. in addition, traits related to reproductive buds and male inflorescences, pollen production, and pollen germination were evaluated for each genotype. the results showed highly significant differences among pollenizer genotypes based on the evaluated traits, with high diversity observed among them. phenological evaluation showed that the flowering period of the genotypes differed considerably, and the trees were generally divided into three groups: early-flowering, mid-flowering, and late-flowering. the morphological traits of these genotypes were also completely different and unique. three pollenizer genotypes, t5, t17, and t18, were selected as superior genotypes because of their higher numbers of flowers per inflorescence (414.33, 440, and 414 flowers, respectively), number of florets per inflorescence (16, 17.67, and 16 florets, respectively), pollen content (0.293, 0.335, and 0.308 mg, respectively), pollen germination (79.93%, 82.27%, and 81.57%, respectively), inflorescence length (57.44, 69.03, and 64.56 mm, respectively), inflorescence width (46.33, 58.44, and 56.36 mm, respectively), number of inflorescences on primary branches (7.67, 8, and 7.67 inflorescences, respectively), number of inflorescences on secondary branches (4.8, 5.46, and 5.08 inflorescences, respectively), and pollination duration (10, 10, and 11 days, respectively) compared with the other genotypes. naming these superior genotypes and introducing them to pistachio producers is recommended.