شمول غصب بر نقض حقوق مالکیت فکری با تکیه بر مرز اموال فکری و محدودۀ مالکیت بر آن

مالکیت‌گرایی در حقوق مالکیت فکری اندیشه‌ای رو به رشد است. در این رویکرد سعی بر آن است تا احکام و قواعد مالکیت مرسوم در حوزۀ مالکیت فکری نیز اعمال شود. یکی از مسائل مهم رویکرد مالکیت‌گرایی موضوع مرز اموال فکری و محدودۀ مالکیت بر آن است. درحالی‌که در مالکیت مرسوم نسبت به اموال مادی تجاوز به محدودۀ مالکیت و تصرف بر آن تحت نهاد غصب بررسی می‌شود، در حوزۀ مالکیت فکری با نهادی تحت عنوان نقض مواجهیم. در این مقاله تلاش می کنیم تا شمول احکام غصب بر نقض حقوق مالکیت فکری با توجه به مرز اموال فکری و دامنه مالکیت آن و دوگانگی حق منع و حق استفاده را بررسی کرده و وضعیت انطباق مطلق یا نسبی این دو نهاد بر یکدیگر را مشخص کنیم تا در صورت لزوم، بتوان به آثار و احکام غصب در نقض حقوق مالکیت فکری، به‌ویژه در جایی که سکوت و نقصی وجود دارد، استناد کرد. در این زمینه با روش توصیفی-تحلیلی و با مطالعۀ منابع کتابخانه‌ای ضمن بررسی دقیق مرز اموال فکری و حدود مالکیت بر آن، وضعیت انطباق نهاد غصب با نقض حقوق مالکیت فکری بررسی شده و این نتیجه به‌دست آمد که اموال فکری دارای مرز انتزاعی‌اند و حق منع و حق استفاده از دوگانگی برخوردار است. به لحاظ دیدگاه مالکیتی، حقوق مالکیت فکری در محدوده‌ای که مبتنی بر مرز عینی اموال فکری و توام با یگانگی حق منع و حق استفاده باشد، حقی مالکیتی محسوب می‌شود و نقض آن قابلیت انطباق با نهاد غصب در مالکیت مرسوم و تسری احکام غصب بر آن را دارد.

the inclusion of trespass in the infringement of intellectual property rights based on the boundaries of intellectual property and the scope of its ownership

the proprietary approach to intellectual property rights is an evolving concept that seeks to apply traditional property law principles to intellectual property. a critical aspect of this approach is defining the boundaries of intellectual property and the scope of ownership. in traditional property law, violations of ownership boundaries are addressed through the doctrine of trespass, whereas in intellectual property law, such violations are termed infringements. this article examines whether the doctrine of trespass can apply to intellectual property infringements, considering the boundaries of intellectual property, the scope of ownership, and the duality of the rights to exclude and to use. it aims to determine whether these two doctrines are absolutely or relatively compatible, enabling the application of trespass rules to intellectual property infringements, particularly in cases of legal gaps or ambiguities. using a descriptive-analytical method and library-based research, this study clarifies the abstract boundaries of intellectual property and the duality of the rights to exclude and to use. from a proprietary perspective, intellectual property rights, within the objective boundaries of intellectual property and where the rights to exclude and to use are unified, are deemed property rights. in such cases, infringement may align with the doctrine of trespass in traditional property law, allowing the application of trespass rules.