ارزیابی شاخص های مختلف خشکسالی برای یافتن تطبیق پذیرترین شاخص (مطالعه موردی: دشت الشتر)

یکی از چالش های اصلی در پایش خشکسالی، تعیین شاخصی است که بر اساس هدف پایش، از قابلیت اطمینان بالایی برخوردار باشد. بررسی و پایش خشکسالی مهمترین ابزار مدیریت خشکسالی محسوب می‌شود که می‌توان با استفاده از روش‌هایی، شروع و پایان، محدوده مکانی و شدت اثر آن را مشخص کرد و در صورت وجود برنامه‌های مقابله با خشکسالی، زمان تشکیل کارگروه بررسی و مقابله را معین کرد. دراین پژوهش، به بررسی خشکسالی هواشناسی با استفاده از شاخص‌های خشکسالی zsi،mczi ،czi ،pn ، di وspi در دشت الشتر پرداخته شد. برای این منظور، مقادیر بارش روزانه سه ایستگاه الشتر، کاکارضا و سراب‌صید‌علی در بازه زمانی 2001-2021 گردآوری شد. پس از بررسی روند بارش سالانه در هر ایستگاه، تداوم و بیشینه خشکسالی با استفاده از شاخص‌های خشکسالی هواشناسی تعیین شد. برای بررسی عملکرد این شاخص‌ها و انتخاب تطبیق‌پذیرترین شاخص برای منطقه از فرضیه کمینه استفاده شد. با توجه به نتایج به دست آمده، شاخص czi با برآورد یک مورد صحیح از چهار مورد نسبت به بقیه شاخص‌ها عملکرد مطلوب‌تری داشت. در ادامه، به بررسی همبستگی اسپیرمن بین پارامتر بارش و شاخص‌های خشکسالی پرداخته شد، که نتایج نشان می‌دهد همبستگی مطلوبی بین تمامی شاخص‌ها در تمامی ایستگاه‌ها برقرار است و تنها شاخص mczi عملکرد ضعیفی داشت. درنهایت با توجه به مجموع امتیازات‌، شاخص czi که توانسته 21 امتیاز از مجموع آزمون‌ها را کسب کند، به عنوان شاخص برتر منطقه انتخاب شده است. شاخص‌‌های spi و zsi نیز نتایج مطلوب و دقیقی را در این منطقه به دست آورده اند.

evaluation of different drought indices to find the most applicable index (case study:aleshtar plain)

introduction:many researchers considered drought to be the firs t dangerous natural phenomenon due to its significant impact. drought is one of the mos t important natural disas tersthat affects various aspects of human life with its slow and creeping occurrence. this calamity, as an unfortunate climate phenomenon that directly affects communities through water resource res triction, brings economic, social and environmentalcos ts. in general, drought is divided into four categories, including meteorological, agricultural, socio-economic and hydrological droughts. due to being located in the geographical dry belt and the desert s trip located in the latitudes of 20 to 40 degrees in the northern hemisphere with an average annual rainfall of about 250 millimeters, also due to the disproportionate dis tribution of rainfall, iran is considered one of the dry and semi-arid regions of the world. river and for this reason drought is one of the main climatic characteris tics that should be s tudied. in this research, meteorological drought was s tudied using zsi, mczi, czi, pn, di and spi drought indices in the aleshtar plain. daily precipitation values from three s tations, aleshtar, kakareza and sarabsead-ali, were collected for 2001-2021. after analyzing the annual precipitation trend at each s tation, the duration and maximum severity of drought were determined using meteorological drought indices. considering that in previous s tudies, only one or two drought indicators have been used to inves tigate meteorological drought, the purpose of this research is to inves tigate the duration and maximum of meteorologicaldrought using different drought indices (zsi, mczi, czi, pn, di and spi) and rainfall s tatis tics of three s tations to find the mos t suitable index in aleshtar plain. in determining the performance of these indices and selecting the mos t suitable index, four methods of minimum and maximum precipitation, s teinman and spearman have been used.