تاثیر تنش خشکی بر ویژگی‌های ریختی کاج تهران (pinus eldarica medw.) و زیتون تلخ (melia azedarach l.) در سن‌های مختلف

خشکی به‌طور قابل توجهی بر رشد گیاه تاثیر می‌گذارد و باعث تاخیر در رشد، اختلال در فیزیولوژی و آسیب به تولید مثل می‌شود. با توجه به اثرات خشکی بر گونه‌های درختی، محدودیت آب در مناطق خشک و نیمه خشک، گسترش جنگل‌کاری و ایجاد فضای سبز با موانعی مواجه می‌باشد. بر همین اساس، هدف این مطالعه بررسی تاثیر تنش خشکی بر ویژگی‌های ریختی کاج تهران و زیتون تلخ در سن‌های مختلف است. برای انجام این مطالعه شهرستان رباط‌کریم در منطقه خشک در جنوب غربی استان تهران انتخاب گردید. این پژوهش به صورت کاشت گلخانه‌ای و فاکتوریل به اجرا درآمد. عامل‌های در نظر گرفته شده شامل سن‌های مختلف گونه‌های گیاهی (گونه‌های درختی 1 ساله، 3 ساله و 5 ساله)، عامل تنش خشکی در سه سطح 0/3، 0/5، 0/7 درصد از حد مجاز تقلیل رطوبت و عامل گیاهی در دو سطح (گونه‌های کاج تهران و زیتون تلخ) و هر کدام در ده تکرار است که در مجموع 180 تیمار حاصل می‌گردد. قطر یقه، ارتفاع و اندازه تاج پوشش به عنوان میانگین وضعیت صفر نهال‌های مورد مطالعه یادداشت گردید و پارامتر‌های مورد ارزیابی در ابتدا و انتهای بازه مورد مطالعه در هر سال اندازه‌گیری ‌شد. با افزایش تنش خشکی و کاهش رطوبت در یک سن خاص مقدار رشد هر یک از عاملهای مورد مطالعه شامل قطر یقه، ارتفاع و سطح تاج پوشش در گونه‌های کاج تهران و زیتون تلخ کاهش یافت. نتایج نشان داد مقدار قطر یقه، ارتفاع و سطح تاج پوشش در تنش‌ خشکی 0/3 نسبت به تنش‌های خشکی 0/5 و 0/7 در 0 در سن های 1، 3 و 5 سالگی در سالهای 1400 و 1401 در گونه های کاج تهران و زیتون تلخ دارای بیشترین مقدار می باشد. نتایج مقایسه میانگین نشان داد که تنش آبی بر ویژگی های نهالها با احتمال (p<0.01) در همه موارد معنی دار نیست. کمبود آب بر قطر یقه و سطح تاج پوشش در گونه ی کاج تهران و بر قطر یقه و ارتفاع زیتون تلخ با احتمال (p<0.01) دارای تاثیر معنی دار می باشد. همچنین تاثیر متقابل سن نهال و تنش خشکی بر سطح تاج پوشش کاج تهران و بر قطر یقه و ارتفاع زیتون تلخ با احتمال (p<0.01) دارای تاثیر معنی دار است. با توجه به مجموعه عوامل محدود کننده از قبیل شرایط اکولوژیک و محدودیت منابع مالی در میان تنش های خشکی بررسی شده بهتر است از تنش خشکی 7/ 0 استفاده نمود تا نهال های کاج تهران و زیتون تلخ مورد استفاده توان مقاومت در مقابل شرایط نامساعد محیطی را داشته باشند.

effect of drought stress on morphological characteristics of tehran pine (pinus eldarica medw.) and chinaberry (melia azedarach l.) at various ages

introduction:drought significantly affects plant growth and causes delay in growth, dis turbance in physiology and damage to reproduction. this s tudy analyzes the effect of droughts tress on pi.el and me.az morphological characteris tics at different ages. material and methods:to conduct this s tudy, robat karim in the arid region in the southwes t of tehranprovince was selected. this research was conducted in a greenhouse environment. this s tudy was included the factor of diverse ages of tree species and different drought s tresses in the form of a randomized complete block design with 10 replications. the considered factors include the age factor of different plant species (1, 3 and 5-year-old tree species), the drought s tress factor at three levels 0.3, 0.5, 0.7, the percentage of the permissible limit of mois ture reduction and the plant factor is in two levels (pi.el and me.az) and each in ten repetitions, which results in a total of 180 treatments. 10 s tems were selected from each seedling at each age and collar diameter, height and canopy size were noted as the mean of the zero condition of the examined seedlings. the evaluated parameters were measured at the beginning and end of the s tudied period each year. with the increase of drought s tress and decrease of humidity at a certain age, the growth rate of each of the s tudied factors including collar diameter, height and crown area decreases in pi.el and me.az.