ارزیابی آسیب پذیری منابع آب زیرزمینی آبخوان قزوین با روش های دراستیک معمولی، اصلاحی و فازی

با توجه به افزایش تقاضا برای منابع آبی در بخش های کشاورزی، خانگی و صنعتی، کیفیت منابع آب زیرزمینی در ایران به ویژه مناطق خشک و نیمه خشک کشور در خطر است. از این رو، ارزیابی آسیب پذیری مناطق در معرض آلودگی انسان زاد، عنصر مهمی برای مدیریت معقول منابع آبی و کاربری زمین محسوب می شود. در تحقیق حاضر از روش های مختلف تخمین آسیب پذیری آب زیرزمینی نظیر دراستیک معمولی، اصلاح شده و فازی به وسیله سیستم های اطلاعات جغرافیایی در دشت قزوین و تعیین روش بهینه از میان آنها استفاده شده است. مدل دراستیک از هفت پارامتر محیطی (عمق آب، تغذیه خالص، محیط آبخوان، محیط خاک، توپوگرافی، تاثیر ناحیه غیر اشباع و هدایت الکتریکی) برای توصیف تنظیمات هیدروژئولوژیکی و ارزیابی آسیب پذیری آبخوان استفاده می کند. محدوده مطالعاتی بر حسب شدت آسیب پذیری به سه دسته کم، متوسط و بالا تقسیم شده است. نتایج نشان داد که محدوده آسیب پذیری متوسط دشت از 63 درصد در مدل دراستیک معمولی به 87 درصد در دراستیک اصلاحی و 97 درصد در دراستیک فازی تغییر یافته است. صحت سنجی مدل دراستیک معمولی با غلظت داده های نیترات انجام و تناقضاتی در دشت به ویژه بخش شرقی و غربی آن مشاهده شد. بنابراین با استفاده از نرمال سازی داده های نیترات، مدل دراستیک اصلاحی پهنه بندی گردید. تحلیل حساسیت در مدل دراستیک حاکی از بیشترین تطابق این مدل پس از تغییر وزن پارامترها با مدل دراستیک اصلاحی می باشد. به علاوه، باتوجه به غلظت نیترات در دشت، درصد بسیار کم مساحت محدوده بسیار آسیب پذیر می تواند دور از واقعیت باشد. بنابراین، مدل دراستیک اصلاحی، مدلی بهینه در این دشت محسوب می گردد.

vulnerability assessment of groundwater resources in qazvin aquifer with drastic, modified and fuzzy methods

introductiongroundwater vulnerability is a relative, non-measurable, dimensionless property, that expresses the possibility of penetration and spread of pollutants from the ground surface to the groundwater sys tem, and it depends on the characteris tics of the aquifer, geological environment, and hydrogeology. this method has a low cos t and can be used to determine vulnerability levels for large areas using a combination of layers with very little information. this s tudy inves tigates the vulnerability of the qazvin plain, considering its appropriate permeability, and the high probability of absorbing various pollutants.in order to find the mos t suitable model for zoning the vulnerability of qazvin plain, different methods such as dras tic, modified dras tic, and fuzzy dras tic have been used.materials and methods dras tic is based on the seven hydrogeological data layers that provide input to the modeling. it corresponds to the initials of seven layers i.e., depth of water, net recharge, aquifer media, soil media, topography, impact of the vadose zone, and hydraulic conductivity.combining the above parameters and creating a network layer, could createthe s tandard dras tic vulnerability index. softwares such as ilwis, arcview, and arcgis software were used to find out the water-vulnerable zones in the aquifer. for this purpose, a database was created from the available s tatis tics and information in the gis environment. the final map was prepared by combining layers and their weights. the final indexis the result of multiplying the ranked numerical value of each parameter by the weight of that parameter. the sum of all the parameters for each part will indicate the degree of vulnerability, and the higher the number, the higher the risk. in the modified dras tic model, nitrate was used as a main parameter of groundwater pollutants to modify the model. in the third work method (fuzzy dras tic), firs t, the membership functions of the maps that can be fuzzified (for example, the hydraulic conductivity, the slope, and the depth of the groundwater) were produced and shown in the gis software environment. then, the s tandard deviation of the linear functions was calculatedand applied based on the dras tic ratings of the desired parameters. finally, a single-parameter sensitivity analysis was performed to evaluate the effect of each dras tic parameters on the vulnerability index.