ارزیابی یکپارچه سیستم منابع آب بر اساس سیستم حسابداری اقتصادی - زیست محیطی آب (محدوده مطالعاتی کرخه سفلی)

کمبود آب یکی از نگرانی‌های اصلی مدیران منابع آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک به دلیل تقاضای آب در بخش بزرگی از منابع آب تجدید پذیر در بازه های زمانی و مکانی محسوب می‌گردد. سیستم حسابداری آب می تواند به عنوان داده‌های پایه‌ای مفید در تصمیمات مدیریتی جهت کاهش فقر، اطمینان از امنیت غذایی، سلامت جمعیت‌ بشری، توسعه‌ اقتصادی‌ و نیزحفظ ‌حیات‌ اکوسیستم ها مورداستفاده قرارگیرد. دراین تحقیق برای محدوده مطالعاتی کرخه سفلی با استفاده‌از چارچوب حساب‌های آب مربوط به منطقه متناظر با سالهای 1400 و 1401 که سالهای دارای تنش آبی در حوضه موردمطالعه بوده پرداخته شده است. بااستخراج نشانگرهای ابعاد مختلف منابع آب، اقتصادی و اجتماعی، به ارزیابی یکپارچه امنیت آبی محدوده مطالعاتی پرداخته شده است. باتوجه‌به نشانگرهای بعد منابع‌آب بخش کشاورزی با بیش از 96 درصد مصرف آب بیشترین تاثیر را در تشدید تنش آبی محدوده دارد. باتوجه‌به نشانگر شدت مصرف آب در سالهای 1400 و 1401 و مقایسه میزان منابع آب موجود و مصرف شده، ناپایداری کامل در محدوده وجود دارد. سهم سرانه منابع آب تجدیدپذیر این محدوده‌از 1302 مترمکعب به‌ازای هر نفر در سال 1400 به 1812 مترمکعب به‌ازای هر نفر در سال 1401افزایش یافته‌است این درحالی است که مجموع خروجی سد کرخه و اسپیل کرخه در سال 1400 به میزان 169 میلیون مترمکعب بیشتر از سال 1400 بوده است که دلیل آن مدیریت مصرف بهینه در پایین دست سد کرخه است. تغییرات حاشیه‌ای بهره‌وری اقتصادی آب در بخش کشاورزی نشان می‌دهد نیروی محرکه قوی اقتصادی در بخش کشاورزی در محدوده مطالعاتی کرخه سفلی باعث شده در این محدوده توجه زیادی به منافع کوتاه مدت در بخش کشاورزی نسبت به منافع استراتژیک منابع آب معطوف گردد. علیرغم کاهش روند مصرف آب در بخش خدمات وثابت بودن مصرف آب در صنعت، افزایش درآمد بخش خدمات و صنعت منجر به افزایش بهره وری اقتصادی آب در این بخش ها می‌گردد.

integrated assessment of the water resources system using water accounting framework in water stressed areas: a case study of karkhe sofla

water accounting systems provide essential data for managing decisions that aim to reduce poverty, enhance food security, safeguard public health, foster economic development, and protect ecosystem integrity. this study examines the lower karkheh area’s water accounts for 1400and 1401, both years marked by high water stress in the basin. with over 96% of water use attributed to agriculture, this sector significantlyexacerbates water stress. in 1400, complete instability was noted, as demonstrated by comparing available and consumed water resources.per capita renewable water availability increased from 1,302 cubic meters in 1400 to 1,812 cubic meters in 1401 due to better management downstream of the karkheh dam, with 169 million cubic meters more water released than in the previous year. although the agricultural sector remains highly productive, the focus on short-term gains overlooks the strategic importance of sustainable water resources.