اثرات سطوح مختلف شوری بر عملکرد و برخی خصوصیات فیزیولوژیک ارقام مختلف لوبیا چیتی

تنش شوری ، یکی از چالش های اساسی در زمینه کشاورزی است که براثر افزایش غلظت نمک ها در خاک و منابع آبی ، در محیط رشد گیاهان به وجود می آید. بررسی گیاهان مختلف در سطوح مختلف تنش شوری در شرایط گلخانه، امکان کشت در چند فصل و سرعت بخشیدن به فرایند گزینش ارقام متحمل به شوری، جهت معرفی و ادامه تحقیقات در مزرعه، از اهمیت بالایی برخوردار است. با توجه به حساسیت ارقام مختلف لوبیایی به تنش شوری؛ داشتن درک دقیق از پاسخ های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی ارقام مختلف لوبیا، در مواجهه با شرایط شور، این امکان را به ما می دهد که راهکارهای موثری برای مدیریت بهینه تنش شوری و ارتقاء مقاومت گیاهان به این تنش ارائه دهیم. به منظور بررسی اثر سطوح مختلف شوری بر عملکرد و برخی خصوصیات فیزیولوژیک ارقام مختلف لوبیا چیتی، آ‌زمایشی بصورت اسپلیت پلات در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار در سال 2022 در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه پیام نور مرکز گندمان (استان چهار محال و بختیاری) به اجرا در آمد. عامل اول چهار سطح شوری، شامل s0 (2 دسی‌زیمنس بر متر (محلول هوگلند بعنوان شاهد))، s1 (10 دسی‌زیمنس بر متر)، s2 (20 دسی‌زیمنس بر متر) و s3 (30 دسی‌زیمنس بر متر)، حاصل از کلرید سدیم (nacl) و کلرید‌کلسیم (cacl2) به ترتیب با نسبت 20 به 1 مولی در محلول هوگلند) و چهار رقم لوبیا چیتی شامل: کوشا، صالح، غفار و تلاش به عنوان عامل دوم بکار رفتند. با توجه به نتایج بدست آمده مشاهده گردید که در کلیه ارقام مورد ارزیابی، سطوح تنش شوری موجب کاهش میزان صفات محتوای کلروفیل، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت و عملکرد دانه و در مقابل موجب افزایش صفات محتوای کارتنوئید، غلظت پرولین و درصد پروتئین دانه گردید. ابا توجه به نتایج این پژوهش، مشاهده شد که رقم کوشا علاوه بر کسب بیشترین میزان عملکرد دانه (3450 کیلوگرم در هکتار) در سطح شوری شاهد (s0)، در تعدیل اثرات تنش شوری نیز، موفق‌تر از سایر ارقام عمل نموده و در بالاترین سطح تنش شوری (s3)، با میانگین عملکرد دانه 1470 کیلوگرم در هکتار، بطور معنی‌داری، بیشترین عملکرد دانه را به نام خود ثبت نمود؛ در مقابل رقم تلاش با میانگین عملکرد دانه 680 کیلوگرم در هکتار، عملکرد ضعیفی از خود به نمایش گذاشت.

the effects of different levels of salinity stress on the yield and some physiological characteristics of different pinto bean cultivars

salinity stress is one of the basic challenges in the field of agriculture, which occurs due to the increase in the concentration of salts in the soil and water resources, in the growth media of plants. investigating different plants at different levels of salinity stress in greenhouse conditions, the possibility of cultivation in different seasons and speeding up the selection process of salinity-tolerant cultivars in order to introduce and continue research in the field is of great importance. considering the susceptibility of different bean cultivars to salinity stress; having a detailed understanding of the physiological and biochemical responses of different bean cultivars, when faced with saline conditions, allows us to provide effective solutions for the optimal management of salinity stress and the improvement of plants' resistance to salinity stress. in order to investigate the effects of different levels of salinity on the yield and some physiological characteristics of different pinto bean cultivars, an experiment was carried out in the form of a split plot experiment with a completely randomized design in three replications in 2022 in the research greenhouse of payam noor university of gandaman center (chaharmahal and bakhtiari province). the first factor was four levels of salinity including s0 (2), s1 (10), s2 (20), and s3 (30) (ds/m), where s0 was the hoagland's solution as the control, and other salinity levels were the result of mixing sodium chloride (nacl) and calcium chloride (cacl2) at a ratio of 20 to 1 moles in the hoagland's solution, respectively. the second factor comprised four pinto bean cultivars used were kousha, saleh, ghaffar, and talash.the interaction of salinity stress and cultivar was significant for all investigated traits. according to the obtained results, in all the evaluated cultivars, the levels of salinity stress caused a decrease in the traits of chlorophyll content, biological yield, harvest index and seed yield. on the contrary, it caused an increase in carotenoid content, proline concentration and seed protein content. under salinity stress, the examined cultivars moderated the adverse effects of salinity stress on reducing biological yield, harvest index and grain yield compared to the control by keeping the level of carotenoids high, increasing the amount of proline and seed protein. according to the results, the kosha cultivar which obtained the highest seed yield of 3450 kg/ha at control (s0) and 1470 kg/ha at s3 (the highest level of salinity) was the most successful of all the cultivars in moderating the adverse effects of salinity. on the contrary, talash cultivar showed the lowest seed yield of 680 kg/ha.