تحلیل ویژگی‌های خشکسالی (شدت، مدت، بزرگی) ایران بر اساس شاخص خشکسالی چند متغیره

پژوهش حاضر با هدف شناخت خشکسالی های ایران با استفاده از شاخص های چند متغیره بر اساس داده های با قدرت تفکیک مکانی مناسب، به منظور مدیریت بهتر منابع آب و در نهایت جلوگیری از خسارت های زیانبار بر جوامع انسانی انجام شده است. داده های مورداستفاده دربرگیرنده داده های شبکه ای رطوبت خاک و بارش ماهانه مرکز merra طی دوره 43 ساله (2022-1980) برای محدوده سیاسی ایران زمین است. روش مورداستفاده مبتنی بر بکارگیری شاخص خشکسالی چند متغیره (msdi) در مقیاس های زمانی مختلف و همچنین بررسی ویژگی های خشکسالی (مدت، فراوانی، شدت و بزرگی) در محیط نرم افزار متلب می باشد. نتایج محاسبه خشکسالی بر اساس داده های رطوبت خاک و بارش در سطح ایران نشان داد که خشکسالی با شدت و ضعف متفاوت در تمامی نقاط ایران رخ می دهد و رخداد آن به یکی از پدیده های همیشگی اقلیم ایران به ویژه طی دهه های اخیر تبدیل شده است. بررسی رخداد خشکسالی های ایران در حالت متوسط نشان داد که بر اساس دامنه شاخص msdi بیشتر خشکسالی های رخ داده در پهنه ایران زمین از نوع خشکسالی های ضعیف و متوسط هستند. همچنین مشخص شد که از نظر زمانی با افزایش مقیاس های زمانی مشخصه فراوانی وقوع خشکسالی ها کاهش و مشخصه های تداوم، بزرگی و شدت افزایش پیدا می کند. از نظر مکانی بیشینه فراوانی وقوع خشکسالی ها در جنوب شرق و شرق کشور و کمینه آن در سواحل شمالی به ویژه در استان مازندران و در جنوب غرب برای استان های چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه بویر احمد رخ داده است. بیشینه شدت خشکسالی در سطح کشور برای مقیاس 3 ماهه 1/93- در جنوب شرق کشور و در مقیاس 24 ماهه 2/2- در جنوب غرب کشور است. یکی از نتایج قابل توجه در این پژوهش تداوم و بزرگای بالای خشکسالی های رخ داده در مناطق شمالی و جنوب غرب کشور است. ب هطوری که در مقیاس های کوتاه مدت 3 و 6 ماهه بزرگترین خشکسالی ها با مقدار 16 - تا 31 - در شمال کشور و در مقیاس های 12 و 24 ماه با مقدار 35- الی 68 - در جنوب غرب کشور رخ داده است که این شرایط بیان کننده کاهش رطوبت خاک و بارش این مناطق در حالت کلی است.

analysis of drought characteristics (severity, duration, magnitude) in iran based on multivariate standardized drought index

drought is a costly natural hazard with wide-ranging consequences for agriculture, ecosystems, and water resources. the present study aims to investigate droughts in iran using multi-variable indices. the data used includes soil moisture network data and monthly precipitation from the merra center over a 43-year period (1980-2022). based on soil moisture and precipitation data, the results of a drought calculation in irandemonstrated that droughts occur throughout the country with varying degrees of severity and weakness. their occurrence has become a permanent feature of the country's climate, particularly in recent decades. the analysis of iran's drought chronology revealed that, according to the msdi index's range, most of the country's droughts are weak and moderate. it was also discovered that as time scales increase, the frequency of droughts decreases while the continuity, magnitude, and severity increase.