ریشه‌یابی نظریه اصالت وجود صدرائی در اندیشه ابن‌سینا و پیامد الهیاتی آن

اصالت وجود به‌عنوان یکی از اصول بنیادین فلسفه اسلامی، به‌ویژه در مکتب فلسفی صدرالمتالهین، به معنای تقدم وجود بر ماهیت مطرح می‌شود. در این نظریه، وجود به‌عنوان یک واقعیت مستقل و اصلی در نظر گرفته می‌شود که ماهیت موجودات از آن متاثر می‌گردد. در فلسفه اسلامی، اصالت به معنای منشا اثر بودن است و تحقق خارجی شیء به واسطه آن امر اصیل می‌باشد. این مقاله با رویکرد تحلیلی- توصیفی و با بررسی آثار شیخ‌الرئیس ابن‌سینا، به ریشه‌یابی نظریه اصالت وجود صدرایی در اندیشه‌های این حکیم پیش‌صدرایی پرداخته و نشان می‌دهد که بیانات شیخ می‌تواند راهگشای این نظریه باشد. شواهدی از قبیل تساوق وجود و خیر، استوای ماهیت نسبت به وجود و عدم، عروض وجود بر ماهیت، و مجعولیت بالذات وجود، نشان‌دهنده ریشه‌های نظریه اصالت وجود ملاصدرا در تفکر سینوی است. با این حال، تفاوت‌ها و تمایزاتی میان اصالت وجود در حکمت متعالیه و اصالت وجود سینوی وجود دارد که در متن مقاله به‌تفصیل بررسی شده است. پیامدهای الهیاتی این نظریه به طور کلی می‌تواند تاثیرات عمیقی بر فهم ما از هستی، خداوند، رابطه انسان با او، نبوت و امامت، تجسم اعمال و ... داشته باشد. این پیامدها نشان‌دهنده عمق و گستردگی تاثیرات این نظریه در حوزه‌های مختلف الهیات اسلامی است.

tracing the roots of avicenna’s existentialist metaphysics and its theological implications

the principle of the priority of existence (asalat al-wujud), a fundamental tenet of islamic philosophy, particularly in the transcendental theosophy (ḥikmat mutaʿāliya) of mulla sadra, posits the precedence of existence over essence. this theory considers existence as an independent and primary reality from which the essence of beings is derived. in islamic philosophy, &asalat& signifies the source of effect, and the external realization of an object is through this primordial principle. this article, employing an analytical-descriptive approach and examining the works of avicenna (ibn sina), traces the roots of sadra’s theory of the priority of existence in the pre-transcendental theosophical thought of this philosopher, demonstrating that avicenna’s statements can illuminate this theory. evidence such as the equivalence of existence and goodness, the indifference of essence to existence and non-existence, the supervention of existence upon essence, and the inherent contingency of existence, indicates the roots of mulla sadra’s theory of the priority of existence in avicennan thought. however, differences and distinctions exist between the priority of existence in transcendental theosophy and avicenna’s concept, which are discussed in detail in the article. the theological implications of this theory can have profound effects on our understanding of being, god, the human relationship with god, prophethood, imamate, the embodiment of actions, and so on. these implications demonstrate the depth and breadth of this theory’s influence on various areas of islamic theology.