تاثیر متقابل شر اخلاقی و طبیعی بر یکدیگر از دیدگاه علامه طباطبایی و فخر رازی با تکیه بر تفسیر المیزان و تفسیر کبیر

پژوهش حاضر به این مسئله می پردازد که بر اساس تفسیر المیزان و تفسیر کبیر دیدگاه علامه طباطبایی و فخر رازی درباره نسبت شر اخلاقی و طبیعی چیست؟ تاثیر این دو نوع شر بر یکدیگر چگونه است؟ آیا شر طبیعی ممکن است باعث یا مانع شر اخلاقی شود؟ و بر عکس آیا شر اخلاقی ممکن است باعث وقوع شر طبیعی شود؟ در تاریخ فلسفه به ماهیت این دو نوع شر پرداخته شده و فلاسفه خداباور سعی در تبیین این شرور داشتند. علامه طباطبایی و فخر رازی نیز در تفاسیر خود به این مسئله پرداخته اند. بنابراین ابتدا به تعریف شر می‌پردازیم سپس انواع شر را مشخص می‌کنیم. در مرحله نهایی به این مسئله می پردازیم که از دیدگاه علامه طباطبایی و فخر رازی شر اخلاقی و طبیعی چه رابطه‌ای با هم دارند. این دو اندیشمند و به ویژه علامه ارتباط مستقیمی بین شر اخلاقی و وقوع شر طبیعی قائلند.بر اساس تفسیر این دو اندیشمند از آیات قرآن شر طبیعی ممکن است مانع وقوع شر اخلاقی ‌شود. همچنین در حالیکه خدا علت فاعلی شر طبیعی است ولی شر اخلاقی جزء علل معدِّه شر طبیعی است و در وقوع شر طبیعی تاثیر مستقیم دارد اما علت تامه وقوع شر طبیعی نیست.

the interaction between moral and natural evil from the perspective of allameh tabatabai and fakhr al-din al-razi, based on al-mizan and al-tafsir al-kabir

the present research addresses the issue of what the views of allameh tabatabai and fakhr al-din al-razi are regarding the relationship between moral evil and natural evil based on al-mizan and al-tafsir al-kabir. how do these two types of evil affect each other? can natural evil cause or prevent moral evil? conversely, can moral evil lead to the occurrence of natural evil? in the history of philosophy, the nature of these two types of evil has addressed, and theistic philosophers have attempted to explain these evils. allameh tabatabai and fakhr al-din al-razi have also discussed this issue in their commentaries. therefore, we will first define evil, then identify the types of evil. in the final stage, we will examine the parallel or correlation between moral evil and natural evil from the perspective of allameh tabatabai and fakhr al-din al-razi. these two thinkers, especially allameh, assert a direct connection between moral evil and the occurrence of natural evil. according to the interpretations of these two thinkers regarding the verses of the quran, natural evil may prevent the occurrence of moral evil. additionally, while god is the efficient cause of natural evil, moral evil is one of the predisposing causes of natural evil and has a direct impact on the occurrence of natural evil, but it is not the only cause for the occurrence of natural evil.