تحلیل تطبیقی جهان پس از مرگ بر اساس نفس شناسی ابن سینا و دکارت

موضوع جهان پس از مرگ یکی از مسائل بنیادین در فلسفه و الهیات است که تاملات عمیقی را در میان فیلسوفان اسلامی و غربی برانگیخته است. این مقاله به تحلیل تطبیقی دیدگاه‌های ابن‌سینا و دکارت درباره جهان پس از مرگ بر اساس نفس‌شناسی آن‌ها می‌پردازد و تلاش می‌کند نقاط اشتراک و افتراق این دو متفکر برجسته را در فهم سرنوشت نفس پس از مرگ بررسی کند. سوال اصلی این پژوهش آن است که چگونه مبانی فلسفی متفاوت ابن‌سینا و دکارت بر دیدگاه‌های آنان درباره جهان پس از مرگ تاثیر گذاشته است؟ روش تحقیق این پژوهش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی است که با استفاده از منابع دست‌اول و پژوهش‌های مرتبط، به توصیف و تحلیل نظریات این دو فیلسوف می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که ابن‌سینا، با تکیه بر نظام فلسفی اسلامی و متافیزیک مشائی، نفس را جوهری مستقل می‌داند که با عقل فعال به کمال می‌رسد و سرنوشت آن به میزان ارتباطش با عقل بستگی دارد. در مقابل، دکارت با استفاده از دوگانگی نفس و بدن و تاکید بر اراده الهی، جاودانگی نفس را تضمین‌شده می‌داند. تفاوت‌های اساسی در مبانی معرفت‌شناختی و متافیزیکی این دو فیلسوف، به تفاوت در تعریف نفس، کیفیت بقا و تعامل آن با جهان پس از مرگ انجامیده است. نتایج این پژوهش علاوه بر برجسته‌سازی نقاط قوت و ضعف دیدگاه‌های دو فیلسوف، نشان می‌دهد که بررسی تطبیقی این مباحث می‌تواند زمینه‌ساز پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در حوزه فلسفه و الهیات باشد و درک عمیق‌تری از مفهوم جاودانگی و معنای حیات اخروی ارائه دهد.

comparative analysis of the other world based on the theories of soul in avicenna and descartes

the topic of the afterlife is one of the fundamental issues in philosophy and theology that has deeply intrigued islamic and western philosophers alike. this paper provides a comparative analysis of avicenna’s (ibn sina) and descartes’ perspectives on the afterlife based on their theories of the soul. it aims to identify the similarities and differences between these two prominent thinkers in understanding the fate of the soul after death. the central question of this study is how the differing philosophical foundations of avicenna and descartes have influenced their views on the afterlife. the research method is descriptive-analytical and comparative, utilizing primary sources and related studies to describe and analyze the theories of these two philosophers. the findings indicate that avicenna, relying on the islamic philosophical system and peripatetic metaphysics, views the soul as an independent substance that reaches perfection through the active intellect, with its fate depending on its connection to the intellect. in contrast, descartes, employing the dualism of mind and body and emphasizing divine will, sees the immortality of the soul as guaranteed. the fundamental differences in the epistemological and metaphysical foundations of these philosophers lead to differences in defining the soul, its quality of survival, and its interaction with the afterlife. the results of this study highlight the strengths and weaknesses of both perspectives and suggest that a comparative examination of these issues can foster interdisciplinary research in philosophy and theology, offering a deeper understanding of the concept of immortality and the meaning of the afterlife.