بررسی تطبیقی حجیت ظنون در اعتقادات از منظر اصولیین و متکلمین و تاثیر آن بر تقلید در معارف

میتوان گفت مهم ترین بخش گزاره های هر دینی را گزاره های اعتقادی آن دین تشکیل می دهند و گزاره های مربوط به اخلاق و احکام در درجات بعدی قرار می گیرند؛ چرا که اعتقاد، پایه و اساس فکری هر انسانی را تشکیل می دهد و در پرتو شکل گیری اعتقاداتِ صحیح است که شخص در مسیر سعادت قرار می گیرد. این مطلب هم بدیهی است که راه های دستیابی به معارف، منحصر در تحصیل علم نیست؛ بلکه چه بسا انحصار این طرق در علم، موجب دشواری شکل گیری نظام اعتقادی برای عموم مردم باشد.با این اوصاف وقتی کلمات بزرگان علم اصول و معقول را مطالعه می کنیم، به وضوح در می یابیم که مشهور علماء برای معارف بر آمده از ظن، اعتبار چندانی قائل نیستند بلکه صرفا پذیرای علم استدلالی هستند. و حال آنکه همین ظنون در مسائل فقهی مورد توجه همگان قرار گرفته است. سوالی که مطرح می شود این است که دلیل این فرق گذاری و به عبارتی نادیده گرفتن ظنون در امور اعتقادی چیست؟در این مقاله به شیوه توصیفی و تحلیلی بر پایه رجوع به منابع کتابخانه ای، کلمات اصولیین و متکلمین را با محوریت دیدگاه مرحوم آخوند خراسانی(ره) بررسی کرده و در نهایت به این نتیجه رسیدیم که نسبت به امور اعتقادی که تحصیل علم در آن ها لازم نیست، اعتقاد اجمالی کافی است و دلیل انسداد نیز کارآیی ندارد. اما در امور اعتقادی نظیر معرفت الباری که تحصیل علم در آن ها لازم است و عمده دلیل اثبات آن نیز دفع ضرر محتمل می باشد، نهایتا می توانیم معرفت را به نحو وجوب مقدمی، واجب بدانیم و در صورت عجز از تحصیل علم نیز، تحصیل ظن لزومی ندارد.

a comparative study of the authority of speculative opinions in beliefs from the perspective of usulists and theologians and its impact on imitation in doctrinal knowledge

it can be said that the most important component of the propositions of any religion is its doctrinal statements, while propositions related to ethics and laws occupy a secondary position. this is because it is through the formation of correct beliefs that one finds the path to happiness. it is also evident that the means of attaining knowledge are not limited to the acquisition of science; rather, restricting these means solely to scientific knowledge might make the formation of a doctrinal system for the general public difficult.with this in mind, when we study the words of the great osul scholars and rational thinking, we clearly observe that most scholars do not assign significant value to the knowledge derived from conjecture. however, these conjectures have become a central focus in jurisprudential issues. the question then arises: what’s the reason for this distinction or in other words, why are conjectures disregarded in doctrinal matters?ultimately, we concluded that in matters of belief where the acquisition of knowledge is not required, a general belief suffices, and the reason of closure does not work. however, in doctrinal matters such as the knowledge of god, where acquiring knowledge is necessary we may regard knowledge as a necessary precondition. if one is unable to acquire knowledge, then there is no obligation to seek conjecture.