بررسی رابطه نفس و بدن از دیدگاه ملاصدرا و فلوطین

نفس از مهم‌ترین مباحث فلسفی ملاصدرا و فلوطین است. در این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به مطالعه تطبیقی دیدگاه‌های این دو فیلسوف در باب رابطه نفس و بدن پرداخته‌ایم. این دو به حدوث جسمانی نفس معتقد بوده و بدن را جزء اخیر علت تامّه می‌دانند. از طرفی در باب حدوث جسمانی نفس، وحدت نفس و بدن، مراتب نفس و بدن و ابزاروار بودن بدن برای نفس، در فرازهایی به یکدیگر نزدیک شده و از جهاتی نیز تفاوت‌هایی دارند. همچنین می‌توان رگه‌هایی از دیدگاه حرکت جوهری اشتدادی را در اندیشه‌های فلوطین مشاهده کرد؛ زیرا صورت را جوهر دانسته و به نظر می‌رسد به تزاید کمالات صور در جهان طبیعت برای موجود زنده قائل است. با این حال بیان کاملا نظام‌مندی از آن ارائه نمی‌دهد. از سوی دیگر فلوطین و ملاصدرا هر دو به وحدت نفوس در قوس نزول و در ضمن عقل (در نزد ملاصدرا) و نفس عالم (در نزد فلوطین) معتقد بوده و به وحدت طبعی نفس و بدن در عالم طبیعت رای می‌دهند. همچنین هر دو بدن را ابزاری در دست نفس دانسته و آن را خاستگاه واقعی ادراک و تحریک نمی‌دانند. این نفس است که ادراک می‌کند و بدن را برای تصرف در عالم طبیعت به کار می‌برد.

a study of the relationship between the soul and the body from the perspectives of mulla sadra and plotinus

the soul is one of the most important philosophical topics in the works of mulla sadra and plotinus. in this article, we conduct a comparative study of these two philosophers’ views on the relationship between the soul and the body, using a descriptive-analytical method. both thinkers believe in the corporeal origination of the soul and consider the body the final part of the total cause. regarding the corporeal origination of the soul, the unity of the soul and body, the levels of the soul and body, and the instrumentality of the body for the soul, they share similarities in some aspects and differ in others. moreover, traces of intensified substantial motion can be found in plotinus’s thought, as he considers form to be a substance and views the accumulation of the perfections of forms in the natural world as essential for living beings. on the other hand, both plotinus and mulla sadra affirm the unity of souls in the arc of descent—within the intellect (in mullasadra’s view) and the universal soul (in plotinus’s view)—and uphold the natural unity of soul and body. they argue that the body is merely an instrument for the soul and is not the true source of perception and stimulation. the soul is the actual perceiver, using the body as a means to engage with the natural world.