تاثیر شبکه‌های اجتماعی بر سلامت معنوی و مسئولیت‌پذیری نوجوانان نسل زد: نقش میانجی‌گری هوش معنوی و آگاهی از حقوق شهروندی

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر شبکه‌های اجتماعی و آگاهی از حقوق شهروندی بر مسئولیت‌پذیری نوجوانان نسل زد، با تاکید بر نقش میانجی‌گری هوش معنوی در این روابط، انجام شد. این پژوهش به دنبال درک عمیق‌تر ارتباط بین عوامل مختلف موثر بر سلامت روان و معنوی نوجوانان است و تلاش دارد تا راهکارهایی برای تقویت مسئولیت‌پذیری در این گروه سنی ارائه دهد.روش‌ها: این پژوهش از نوع توصیفی - همبستگی بوده و با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری، روابط بین متغیرها را بررسی کرده است. جامعه آماری شامل 256 دانش‌آموز مقطع متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی 1404-1403 بود. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد (پرسشنامه هوش معنوی (isis)، پرسشنامه آگاهی از حقوق شهروندی، پرسشنامه مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان، پرسشنامه شبکه‌ها و رسانه‌های اجتماعی) جمع‌آوری و با نرم‌افزارهای spss و amos تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که استفاده بیش از حد از شبکه‌های اجتماعی با کاهش مسئولیت‌پذیری مرتبط است. در مقابل، آگاهی از حقوق شهروندی و هوش معنوی با افزایش مسئولیت‌پذیری ارتباط مثبت دارد. همچنین، هوش معنوی به عنوان یک عامل میانجی، تاثیر شبکه‌های اجتماعی و آگاهی از حقوق شهروندی را بر مسئولیت‌پذیری تعدیل می‌کند.نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که تقویت هوش معنوی و آگاهی از حقوق شهروندی می‌تواند به بهبود سلامت معنوی و افزایش مسئولیت‌پذیری نوجوانان کمک کند. از سوی دیگر، کاهش استفاده بی‌رویه از شبکه‌های اجتماعی و ایجاد تعادل در استفاده از آن‌ها نیز در این زمینه موثر است.

the impact of social media on the spiritual health and responsibility of generation z adolescents: the mediating role of spiritual intelligence and civic awareness

background and aim: this study aimed to investigate the interconnected effects of social media use, civic awareness, and spiritual intelligence on adolescents’ sense of responsibility and spiritual health. focusing on spiritual health, this research seeks to understand the relationships between various factors influencing adolescents’ psychological and spiritual health.methods: a descriptive-correlational design with structural equation modeling was employed. a sample of 256 high school students participated in the study. data were collected using standardized questionnaires and analyzed using spss and amos software. results: the results revealed that excessive social media use was negatively correlated with responsibility and spiritual health. conversely, civic awareness and spiritual intelligence were positively associated with responsibility and spiritual health. moreover, spiritual intelligence significantly mediated the relationship between social media use, civic awareness, responsibility, and spiritual health. conclusion: the findings suggest that fostering spiritual intelligence and civic awareness can enhance adolescents’ spiritual well-being and sense of responsibility. additionally, reducing excessive social media use can contribute to improved well-being.