مقایسه‌ اثربخشی مداخلات ‌معنوی و مراقبت ‌معنوی در درمان اضطراب مرگ: یک مطالعه‌ فراتحلیل

زمینه و هدف: مرگ واقعیت مهم و انکارناپذیر در زندگی انسان است و ابعاد مختلف زندگی و سلامت‌روان را تحت تاثیر قرار داده و در برخی افراد منبع اساسی اضطراب در زندگی به شمار می­رود. برای درمان این اضطراب روش‌های درمانی مختلفی از جمله مداخله و مراقبت‌ معنوی مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و مقایسه اثربخشی مداخلات ‌معنوی‌ و مراقبت ‌معنوی بر درمان اضطراب‌ مرگ در مطالعات مختلف انجام شده ‌است.روش‌ها: این پژوهش با استفاده از الگوی پژوهشی فراتحلیل و با استفاده از پایگاه‌های اطلاعاتی داخلی (بانک منابع اطلاعاتی جهاد‌ دانشگاهی، پرتال جامع علوم‌انسانی، سیویلکا، نورمگز و مگ‌ایران) و پایگاه‌های اطلاعاتی خارجی (pubmed،scopus ، sciencedirect، google scholar) 16مطالعه را از بین 512 مورد که در فاصله‌ سال‌های 1394 تا 1402 (2017 تا 2023) به بررسی اثربخشی مداخلات ‌معنوی و مراقبت ‌معنوی بر اضطراب ‌مرگ پرداخته بودند و ملاک ورود به مطالعه را داشتند، جمع‌آوری و تحلیل کرده ‌است. ابزار مورد استفاده در این پژوهش، چک لیست تحلیل ‌محتوا و نرم‌افزار جامع فراتحلیل 2cam بوده است.یافته‌ها: هرچند مداخله ‌معنوی و مراقبت ‌معنوی به عنوان دو روش مهار اضطراب‌ مرگ در پژوهش‌های انجام شده اثر‌بخشی خود را نشان ‌دادند، مداخله‌های معنوی از مراقبت معنوی برای مهار این نوع اضطراب اثر بخش‌تر بوده است. اندازه اثر مداخلات‌معنوی (0/723 و 0/0001=p) معنادار و اندازه اثر مراقبت‌ معنوی (0/618 و 0/066=p) غیرمعنادار است. نتایج این فراتحلیل نشان داد که اگرچه سهم معناداری از ناهمگنی موجود در اندازه اثرها مربوط به نوع مداخله است، اما باقی ناهمگنی موجود در اندازه اثرها احتمالا مربوط به متغیرهای دیگری (مانند سن، جنس و شدت و نوع بیماری) می‌شود. این موضوع مطالعات با سطح دقت بیشتری را در این زمینه طلب می‌کند.نتیجه‌گیری: معنویت با مکانیزم اتصال انسان به یک نیروی برتر و با معنادهی به زندگی، به عنوان یک عامل اساسی و موثر در حل مشکلات روانشناختی از جمله اضطراب مرگ شناخته شده ‌است. مداخلات و مراقبت معنوی به ویژه وقتی با فرهنگ جامعه متناسب باشند برای مهار اضطراب ‌مرگ مفید بوده و به کارگیری آن‌ها به ویژه مداخلات معنوی در مراکز بهداشت روانی، کارآمدی فردی را افزایش می‌دهد.

comparing the effectiveness of spiritual interventions and spiritual care in the treatment of death anxiety: a meta-analysis study

background and aim: death is an important and undeniable reality in human life, and it has affected various aspects of life and mental health, and in some people, it is the main source of anxiety in their lives. to treat this anxiety, various treatment methods, including intervention and spiritual care, have attracted the attention of researchers. the present study was conducted to investigate and compare the effectiveness of spiritual interventions and spiritual care on the treatment of death anxiety in different studies.methods: this research, using the meta-analysis research model and using internal databases (sid, civilka, noor mags, magiran databases) and external databases (pubmed, scopus, sciencedirect google scholar), 16 studies out of 512 the cases that investigated the effectiveness of spiritual interventions and spiritual care on death anxiety between 2017 and 2023 and met the criteria for entering the study have been collected and analyzed. the tools used in this research are content analysis checklist and comprehensive software. the meta-analysis was 2cam. results: although spiritual intervention and spiritual care have shown their effectiveness as two methods of controlling death anxiety in the conducted researches, spiritual interventions have been more effective than spiritual care to control this type of anxiety. the effect size of spiritual interventions (p=0.0001 and 0.723) is significant and the effect size of spiritual care (p=0.066 and 0.618) is insignificant. the results of this meta-analysis showed that although a significant share of the heterogeneity in the effect size is related to the type of intervention, the remaining heterogeneity in the effect size is probably related to other variables (such as age, gender, severity, and type of disease). this issue requires studies with a more accurate level in this field. conclusion: spirituality, with the mechanism of connecting humans to a superior force and giving meaning to life, is known as an essential and effective factor in solving psychological problems, including death anxiety. interventions and spiritual care, especially when they are appropriate to the society’s culture, are useful for curbing death anxiety, and their application, especially spiritual interventions in mental health centers, increases individual efficiency.