رابطه هوش معنوی و معنای زندگی با میانجی‌گری بهزیستی ذهنی بر خلاقیت دانش‌آموزان

زمینه و هدف: در عصر حاضر، با توجه به تغییر و دگرگونی در ساحت‌های مختلف، توجه به معنویات، هوش معنوی و توسعه خلاقیت بیش از پیش لازم و ضروری است. از آنجایی که خلاقیت صرفاً ذاتی نیست، مدارس می‌توانند زمینه را برای رشد و نمو آن فراهم کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه هوش معنوی و معنای زندگی با میانجی‌گری بهزیستی ذهنی بر خلاقیت دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه صورت گرفت.روش‌ها: تحقیق حاضر از منظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت محتوایی توصیفی- همبستگی بود. ‌شرکت کنندگان در پژوهش حاضر کلیه دانش‌آموزان مشغول به تحصیل در دوره دوم متوسطه شهرستان نمین به تعداد 1744 نفر (828 نفر دختر و 916 نفر پسر) در سال تحصیلی 1403-1402 بود. با توجه به پراکندگی جامعه آماری، امکان بررسی تمام اعضا میسر نبود، از این‌رو بر اساس جدول مورگان و با بکاربست روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای، نمونه‌ای به حجم 317 نفر انتخاب شدند. بدین صورت که در مرحله اول 11 مدرسه به صورت تصادفی انتخاب شده و سپس از بین مدارس منتخب، کلاس‌های درس و در نهایت دانش آموزان به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. اطلاعات لازم برای پاسخ به سوال و بررسی فرضیه‌های پژوهش، از طریق پرسشنامه‌های استاندارد بهزیستی ذهنی وارویک (2007)، هوش معنوی کینگ (2008)، پرسشنامه معنا در زندگی استگر و همکاران (2006) جمع‌ آوری شده و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار lisler11 و spss26 استفاده شد.یافته‌ها: نتایج به دست آمده حاکی از آن است که هوش معنوی و معنای زندگی به ترتیب با ضریب مسیر (0/21r=) و (0/66r=) با بهزیستی ذهنی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه رابطه مثبت و معناداری دارند. از طرفی هوش معنوی و معنای زندگی با میانجی بهزیستی ذهنی با خلاقیت دانش‌آموزان به ترتیب با ضریب مسیر (0/12r=) و (0/38r=) رابطه مثبت و معناداری دارند. از آنجایی که مقدار معناداری (t-value) برای تمام روابط متغیرهای مکنون درون‌زا و برون‌زا، بالاتر از 1/96 است، پس روابط معنادار می‌باشند.نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که هوش معنوی و معنای زندگی به ‌عنوان دو عنصر کلیدی، نقش حیاتی در رشد و توسعه بهزیستی ذهنی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه ایفا می‌کنند. این دو متغیر نه ‌تنها به ‌طور مستقیم با خلاقیت دانش‌آموزان رابطه مثبت و معناداری دارند، بلکه با ایجاد یک بستر مناسب برای بهزیستی ذهنی، خلاقیت را نیز تقویت می‌کنند. بنابراین، با تقویت هوش معنوی و معنای زندگی در برنامه‌های آموزشی، می‌توان فضایی را فراهم آورد که در آن خلاقیت دانش‌آموزان شکوفا شود.

the relationship between spiritual intelligence and the meaning of life mediated by subjective well-being on the creativity of high school students

background and aim: in the present era, due to changes occurring in various areas, there is a growing need to focus on spirituality, spiritual intelligence, and the fostering of creativity. since creativity is not inherent, schools can provide the groundwork for its growth and development. the present study aimed to investigate the relationship between spiritual intelligence and the meaning of life with the mediation of subjective well-being on the creativity of high school students.methods: this research was applied in purpose and descriptive-correlational in content. the participants in the study included all high school students enrolled in namin county, totaling 1744 individuals (828 women and 916 men) in the academic year 2023-2024. due to the dispersion of the statistical population, it was not feasible to examine all members. therefore, a sample of 317 individuals was selected based on morgan’s table using a multi-stage cluster random sampling method. in the first stage, 11 schools were randomly chosen, followed by the selection of classes and students as the statistical sample. the necessary information to address the research questions and test hypotheses was collected through standard questionnaires: the warwick subjective well-being scale (2007), the king spiritual intelligence scale (2008), and the meaning in life questionnaire by steger et al. (2006). data analysis was conducted using lisrel-11 and spss-26 software. results: the results indicate that spiritual intelligence and meaning in life have a positive and significant relationship with the mental well-being of high school students, with path coefficients of 0.21 and 0.66, respectively. on the other hand, spiritual intelligence and meaning in life also have a positive and significant relationship with the creativity of students through the mediating role of mental well-being, with path coefficients of 0.12 and 0.38, respectively. since the significance value (t-value) for all relationships among the latent endogenous and exogenous variables is above 1.96, these relationships are considered significant. conclusion: spiritual intelligence and meaning in life, as two key elements, play a vital role in the growth and development of mental well-being among high school students. these two variables not only have a positive and significant relationship with student creativity directly but also enhance creativity by creating a supportive environment for mental well-being. therefore, by strengthening spiritual intelligence and meaning in life within educational programs, it is possible to create an atmosphere in which students’ creativity can flourish.