مفهوم شناسی «تحول معنوی» در روانشناسی

زمینه و هدف: علی ‌رغم اینکه بسیاری از روانشناسان معنویت را یک ویژگی ذاتی انسان و مبنایی که منجر به تلاش برای درک و اتصال به ناشناخته های جهان و جستجوی معنا می‌دانند، به گفته پارگامنت معنا و مفهوم آن همواره در حال تکامل بوده و تا به امروز مطالعه مفهوم آن همچنان محققان را به چالش می‌کشد و با توجه به دامنه گسترده از تعبیرها و تفسیرها، ابهام مفهومی آن مورد توافق پژوهشگران است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مفهوم «معنویت» در ادبیات محققین و کشف مدل مفهومی آن انجام شد.روش‌ها: این پژوهش، به لحاظ هدف، از نوع تحقیقات بنیادین و روش آن به لحاظ رویکرد، آمیخته از نوع طرح متوالی اکتشافی (رویکرد کمی-کیفی) است. در بخش کیفی، از روش تحلیل محتوای کیفی sieh و shannon به روش تحلیل محتوای عرفی و قراردادی، به منظور جمع‌ آوری، توصیف، دسته بندی و تجزیه و تحلیل سازه معنویت در منابع روانشناسی و در بخش کمی، از روش توصیفی-پیمایشی (نظرات کارشناسان) به منظور دستیابی به روایی مدل مفهومی معنویت و مولفه‌های آن استفاده شده است.یافته‌ها: در جستجوی اولیه 363 مقاله و کتاب یافت شد که از بین آن‌ها برحسب معیارهای ورود به مطالعه 58 مورد به منظور جمع‌ آوری تعاریف پرداخته شد. تحلیل داده‌ها منجر به 184 کد اولیه، 48 مضمون پایه، 9 مضمون سازمان ‌دهنده؛ «ماهیت»، «تجربه ‌گری»، «ارتباط»، «جستجوگری»، «تفکر»، «شناخت»، «رفتار»، «عاطفه و هیجان»، «پیامد» و 4 بعد اصل؛ «هسته»، «مکانیزم‌ها»، «نظام‌های پویا» و«نمودها» شد. در نهایت مدل مفهومی فرایندی «معنویت» استخراج و با استفاده از ضریب شاخص روایی محتوا (cvi) تایید شد.نتیجه‌گیری: علی‌رغم تعاریف و تعابیر پراکنده در علم روانشناسی، با توجه به یافته ‌های پژوهش می ‌توان نتیجه گرفت «معنویت» از نظر پژوهشگران، یک علم سازه‌ای غیربسیط و چندبعدی است و علاوه بر اینکه یکی از ابعاد مهم تحولی انسان است، به طور عمیق در فرایند تعاملی تحولی با دیگر ابعاد (شناختی، هیجانی، رفتاری و ...) قرار دارد. نظر به اینکه پارادایم غالب حاکم در علم روانشناسی سکولار می‌باشد، در مفهوم معنویت هم این موضوع قابل مشاهده است.

the concept of spiritual transformation in psychology

background and aim: although many psychologists posit spirituality as an inherent human attribute and a foundational basis prompting the pursuit of understanding and connection with the unknown dimensions of existence and the search for meaning, according to pargament, its meaning and conceptualization have been in a constant state of flux. consequently, the study of its conceptual nature remains a subject of scholarly debate, and given the wide range of interpretations, its conceptual ambiguity is a matter of consensus among researchers. the present study aimed to analyze the construct of spirituality within the existing scholarly literature and to identify its underlying conceptual framework.methods: regarding its objective, this research is categorized as basic research, and its methodology, in terms of approach, is a mixed-methods design employing a sequential exploratory design (qualitative-quantitative approach). in the qualitative phase, conventional content analysis, based on the method of hsieh and shannon, was used to collect, describe, categorize, and analyze the construct of spirituality within psychological literature. in the quantitative phase, a descriptive-survey method (expert opinions) was employed to establish the validity of the conceptual model of spirituality and its components. results: in an initial search, 363 articles and books were obtained, of which 58 were selected based on inclusion criteria to collect definitions. data analysis resulted in 184 initial codes, 48 basic themes, 9 organizing themes (nature, experiencing, relating, seeking, thinking, knowing, behaving, affect and emotion, and consequence), and 4 overarching dimensions (core, mechanisms, dynamic systems, and manifestations). finally, a process-based conceptual model of spirituality was extracted and validated using the content validity index (cvi). conclusion: despite the various definitions and interpretations in the field of psychology, this research suggests that spirituality is a complex, multidimensional construct according to researchers. in addition to being a significant dimension of human development, it is deeply intertwined in an interactive developmental process with other dimensions (cognitive, emotional, behavioral, etc.). given the prevailing secular paradigm in psychology, this influence is also evident in the conceptualization of spirituality.