درنگی در بایستگی قصدِ پرداختِ دین ، در فرایند ایفای دین» در فقه امامیه و حقوق ایران

در داد و ستدهای روزمره و روابط بین افراد، نقش کلیدی دین به عنوان یکی از نهادهای حقوقی پر اهمیت و وضعیت اموال کلی امری غیرقابل انکار است؛ ازطرفی ضرورت شناسایی و تشخیص حقوق طرفین یک رابطه حقوقی ایجاب مینماید که  به واسطه تبیینِ ماهیت حقیقی وفای به دین و نقشی که قصد ایفا کننده در این موضوع دارد، روشن گردد که چه زمانی می­توان وفای به دین را محقق شده تلقی کرد؟ آیا پرداخت یک عمل صرفاً مادی است یا اعتباری و انشائی ؟ آیا پرداخت دین نیازمند قصد مدیون است یا بی نیاز از آن ؟ و چنانچه شخص ثالثی دین مدیون را بپردازد تحت چه شرایط و ارکانی می­توان عمل او را به منزله ایفای تعهد محسوب نمود؟. یافته های حاصل از پژوهش حاضر حاکی از آن است که تحقق عمل وفای به دین نیازمند قصد مدیون است؛ اما به خلاف اعمال حقوقی انشایی در وفای دین، مدیون میبایست قصدی غیر انشایی برای ادای دین داشته باشد تا بتوان گفت وفای دین محقق شده است؛ در واقع، امر وفای دین ماهیتا در زمره امور قصدیه غیر انشایی قرار میگیرد و وجود قصد ادای دین رکن حیاتی تحقق آن را تشکیل میدهد؛ لذا نظر به نقش کلیدی قصد مدیون، چنانچه چند دین در ذمه شخصی باشد، این قصد مدیون است که معین میکند عمل انجام شده توسط مدیون در راستای ایفای کدام یک از آن دیون بوده است و مقرره 282 قانون مدنی بر مبنای همین موضوع به خلاف ماده مشابه فرانسوی آن اختیار مدیون در انتخاب دین را مقید به هیچ زمانی نکرده و انتخاب تعلق تادیه به یکی از دیون را به طور مطلق بر عهده خود بدهکار قرار داده است؛ به علاوه در مواردی که شخص ثالثی مصداق دین مدیون را انجام میدهد و یا می پردازد آنچه که عمل ایفای یک دین مشخص را از سایر دیون متمایز می نماید و رکن ضروری که نهاد هبه یا اقدام تبرعی و یا انتقال طلب و سایر نهاد ها را از ایفای دین توسط ثالث تفکیک و آثار و حقوق ناشی از هر کدام را در رابطه اشخاص مربوط به یک دین روشن می سازد وجود قصدی غیر انشائی برای شخصی است که دین را ایفا میکند و احراز این عامل حیاتی منجر به شناسایی جایگاه صحیح مفاهیم حقوقی و آثار و فرعیات آنها در روابط جامعه می گردد.

contemplation about the necessity of intention to fulfill a debt in the process of the discharge of the debt in iranian law and imamiyyeh jurisprudence

in the daily exchanges and relationships between people, the key role of intention, as one of the significant legal subjects as well as indeterminate property situation is an undeniable matter. also the necessity of recognize the rights of the parties to a legal relationship requires that it be specified when a debt settlement may be done by explanation the real nature and concept of the fulfilling the debt and the role of payers intention in it. is payment a merely objective act or a constitutive and juridical act?, does the payment of a debt require the debtors intention or not? and if a third party pays the debtors obligation, under what conditions and circumstances may the action be considered as discharge of debt? the research conducted in this study has clarified that the fulfilling of debt requires the debtors intention however, unlike declaratory legal acts, in the fulfillment of a debt, the debtor must have a non constitutive intention to discharge the debt so that the discharge of the debt may be completed. in fact, the concept of debt in terms of its nature, falls under the category of intentional and non spontaneous acts and the existence of intent to discharge the debt forms its essential element. given the critical role of the debtors intention, if multiple debts are incumbent upon an individual, it is the debtors intent that determinets which specific debt the fulfillment is meant to satisfy. accordingly, article 282 of the civil code, based of this principle, unlike its french counterpart, imposes no temporal limitation on the debtors discretion inselecting the debt to be discharged and has placed the decision to allocate the payment to one of those debts entirely at the discretion of the debtor. furthermore, in cases there a third party fulfills or pays the debtors obligations, what distinguishes the performance of a specific debt from other obligations and the essential element that differentiates the concepts and institutions of donation, gratuitous or assignment of claims and other terms from the fulfillment of a debt by a third party, thereby clarifying the effects and rights arising from each in the relationships of parties concerning a debt—is the presence of a non constitutive intention by the individual fulfilling the debt, the recognition of this crucial factors leads to the proper identification of legal terms, their implications and their derivatives within social relations.