ماهیت معاهدات از منظر داخلی و بین المللی؛ قرارداد یا قانون؟ (مطالعه اسناد بین المللی، حقوق ایران و عراق)

معاهدات بین­المللی از ضرورت­های مهم در زندگی بین­المللی دولت­ها و از عناصر مهم در روابط بین دولت­ها به شمار می­رود، مساله موضوع نوشتار حاضر چیستی ماهیت معاهدات بین­المللی است؛ برای تشخیص سه نظریه شامل ایقاع، قرارداد و قانون قابل بررسی است. تشخیص ماهیت معاهده واجد فواید و آثاری متعددی است، به نحوی که موجب نگاه صحیح به متاثران از معاهده و دارندگان حقوق و تکالیف ناشی از معاهده خواهد شد، همچنین مواردی دیگر از قبیل حل تعارض مفاد معاهده با قانون و تعیین سطح الزام ناشی از آن در پرتو تشخیص ماهیت آن میسور می­گردد. در پژوهش حاضر اسناد بین­المللی، فقه، حقوق ایران و عراق مبنای تحلیل می­باشد. روش تحقیق به شیوه کتابخانه­ای است؛ پس از مطالعه منابع اعم از کتب و مقالات مربوط و بررسی داده­ها به نحو تحلیلی-توصیفی به نتایج منتهی می­گردد برخی معاهده را دارای ماهیت قراداد، برخی قانون و برخی دیگر به بر مبنای دوجانبه یا چندجانبه بودن یکی از آن دو را بدان نسبت داده­اند. بر مبنای نقصان نظرات مزبور، فرضیه تفاوت ماهیت معاهده از دو جنبه داخلی و بین­المللی است؛ و همزمان از هر دو وجه قراردادی و قانونی بودن برخوردار می­باشد، به طور خلاصه این تحقیق به این نتیجه رسید که اولاً ماهیت ایقاعی معاهده با توجه به عدم پذیرش تعهد یکطرفه، انحصار ایقاعات به موارد معین و ویژگی تقابلی و طرفینی بودن معاهدات منتفی است، ثانیاً تشخیص ماهیت معاهدات بین­المللی باید از دو منظر داخلی و بین­المللی به تفکیک و از سویی جنبه بین­المللی آن نیز با توجه به نوع معاهده باشد؛ به نحوی که «معاهده-قانون» را باید هم از جهت داخلی و هم از منظر بین­المللی دارای ماهیت قانون دانست اما معاهده-قرارداد از جهت داخلی (داخل دولتهای عضو) ا ماهیت قانون و از منظر بین­المللی (در مقابل دولت­های عضو معاهده) از ماهیت قراردادی برخوردار است.

the nature of treaties from a domestic and international vision; contract or law? (study of international documents, iranian and iraqi laws)

international treaties are one of the important necessities in the international life of states and important elements in the relations between states, the subject of this article is what is the nature of international treaties; to distinguish between them, three theories can be examined: unilateral obligation, contract, and law. determining the nature of the treaty has many benefits and effects, in a way that will lead to a correct view of those affected by the treaty and the holders of the rights and obligations arising from the treaty, as well as other issues such as resolving the conflict between the provisions of the treaty and the law and determining the level of obligation resulting from it in its nature can be detected by the beam. in the present study, international documents, jurisprudence, and iranian and iraqi laws are the basis of analysis.the research method is library-based; after studying sources including related books and articles and examining the data in an analytical-descriptive manner, the results are as follows: some have attributed the treaty to be of the nature of a contract, some to law, and others to be of one of the two based on its bilateral or multilateral nature. based on the shortcomings of the aforementioned opinions, the hypothesis of the difference in the nature of the treaty is from two aspects, domestic and international; it has both contractual and legal aspects at the same time, in short, this research concluded that firstly, the contractual nature of the treaty is ruled out due to the non-acceptance of unilateral obligations, the exclusiveness of unilateral obligation to specific cases, and the reciprocal and bilateral nature of treaties. secondly, the nature of international treaties should be determined from two perspectives, domestic and international, and on the other hand, its international aspect should also be based on the type of treaty; in such a way that &treaty-law& should be considered as having the nature of law both from the domestic and international point of view, but the treaty-contract has the nature of law from the domestic point of view (within the member states) and from the international point of view (against the government treaty members) has a contractual nature.