تاثیر انقلاب اسلامی بر دیپلماسی اقتصادی ایران در قبال اتحادیه اوراسیا

ساختار نظام بین الملل ، در دوران معاصر، علیرغم پیشرفتهای همه جانبه مادی، با چالشهای مختلف از جمله انقلابهای مختلف ، جنگها، بحرانهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اخلاقی، خشونت وبی عدالتی همراه بوده است. انقلاب اسلامی در چهل و شش سال گذشته با طرح اهداف خود که در راس آن استقلال آزادی، و تشکیل سیستمی بر اساس اهداف و دستورات الهی بوده در برابر تحمیلات نظام سلطه و نفی حاکمیت آن ایستاده و با تدوین اهداف خود در قانون اساسی به دنبال تحقق آن بر آمده همچنین برای رهایی از نظام سلطه و رسیدن به اهداف خود به تلاش پرداخته و تاثیرات بزرگی در طول این دوران بر دیپلماسی اقتصادی ایران گذا شته است. در صحنه عمل نیز موجب تغییراتی در عرصه بین المللی شده وباعث تقویت و ظهور بازیگران جدید در میان کشورها جنبشها و ملتهاگردیده است. امروزه با اهمیت فزاینده ی مولفه ها وسازه های اقتصادی در تقویت وزن کشورها، دیپلماسی اقتصادی به یکی از مهمترین برنامه های خارجی اغلب کشورها تبدیل شده است. پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی به دلیل آنکه ایران از موقعیت ممتاز ژِئوپولیتیکی، پشتوانه تاریخی، غنای منابع طبیعی و سرمایه های ارزشمند انسانی بویژه جوانان نخبه و تحصیل کرده و دیگر ظرفیت های بی شمار پیدا و پنهان بالفعل و بالقوه، از توانمندی های مهمی در منطقه برخوردار است، موضوع دیپلماسی اقتصادی و استفاده از ظرفیت ها و ابزارهای سیاست خارجی برای پیشبرد اهداف توسعه ملی مورد توجه قرار گرفت؛ و توجه به دیپلماسی اقتصادی در برنامه های توسعه و اسناد کلان راهبردی کشور، انعکاس یافت اگرچه تحریم های وضع شده علیه ایران، امکان مراواده در حوزه های بانکی، تجاری، حمل ونقل، بیمه و صنعت را با چالش های عدیده ای مواجه کرده است و حتی سطح تبادلات اقتصادی ایران با همسایگانش را نیز متاثر ساخته است. با این وجود، در دیپلماسی اقتصادی جدید بعد از پیروزی انقلاب، رویکرد شرق گرایی نقش کلیدی ایفا می کند. در این مقاله با استفاده از روش کیفی و درچارچوب نظریه منطقه گرایی نوین، داده ها را گردآوری و از روش تحلیل مضمون استفاده کرده ایم. این نوشتار با هدف شناسایی رویکرد دیپلماسی اقتصادی بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی با تاکید بر روابط ایران با اتحادیه اوراسیا شکل گرفته ، در این پژوهش به دنبال پاسخ این پرسش هستیم که آیا رهیافت دیپلماسی اقتصادی بعد از انقلاب اسلامی و سپس عضویت ایران در اتحادیه اوراسیا توانسته درتامین منافع ملی ،ارتقاء جایگاه اقتصادی و بهبود وضعیت اقتصادی موثر باشد، در پاسخ، این فرضیه را مطرح میکنیم که در دیپلماسی اقتصادی جدید، رویکرد شرق گرایی نقش کلیدی ایفا می کند از جمله مصادیق این رویکرد، کوشش ایران برای پیوستن به اتحادیه های مختلف از جمله اتحادیه ی اقتصادی اوراسیا است. در یک نگرش کلان، اتحادیه اوراسیا به عنوان قطب همگرایی منطقه ای در شمال و مرکز آسیا می تواند نقش به سزایی در ایجاد فضای تنفسی در حوزه تجاری برای ایران ایجاد نماید نتایج این پژوهش نشان میدهد که بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و در شرایط کنونی دیپلماسی اقتصادی موثرترین رهیافت برای ارتقاء جایگاه اقتصاد جهانی میباشد و همچنین قراردادهای کاهش تعرفه و بهره مندی از امتیازات ورود به بازار تجارت آزاد ایران، با اتحادیه اقتصادی اوراسیا می تواند در کنار تقویت پیوندهای اقتصادی بلندمدت، بستر مناسبی را برای کاهش نسبی اثرات تحریم های آمریکا و تعمیق همگرایی اقتصادی، مناسبات خود را با اتحادیه ی مزبورتحکیم بخشیده و ایران اینگونه به اقتصاد خود سرو سامان دهد.