واکاوی تاثیر انقلاب اسلامی ایران بر دیدگاه تدوین‌کنندگان قانون اساسی 1358 در پی‌ریزی اقتصاد اسلامی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 تدوین قانون اساسی و تصویب آن از نخستین ضرورت‌هایی بود که جامعه سیاسی ایران با آن روبه‌رو شد. در این راستا اندیشه تکوین نظامِ اقتصاد اسلامی در میان اعضای تشکیل‌دهنده مجلس خبرگان قانون اساسی همسو با دیدگاه امام خمینی (ره) به‌صورت جدی مطرح گردید. از همین روی هدف این مقاله کنکاش در دیدگاه‌های خبرگان قانون اساسی در امتدادِ میزان اثرگذاریِ انقلاب اسلامی ایران بر اسلامی شدن نظام اقتصادی کشور است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی با ارجاع ویژه به مشروح مذاکرات قانون اساسی 1358 در عرصه اصول 43 و 44 قانون اساسی با در نظر گرفتن دیدگاه‌های امام خمینی (ره) در سمت‌و‌سوی پاسخ‌گویی به این سوال است که «دیدگاه‌های خبرگان قانون اساسی در راستای اسلامی بودن اصول آغازینِ فصل چهارم تا چه میزان متاثر از انقلاب اسلامی ایران و همسو با دیدگاه‌های امام خمینی (ره) در این زمینه بوده است؟» بر این اساس فرضیه تحقیق نیز این‌گونه تبیین می‌شود که: تدوین‌کنندگان قانون اساسی 1358 اسلامیِ بودن نظام اقتصادی را هرچند با قرائت‌های ناهمسو و در برخی موارد متفاوت پذیرفته‌اند. تتبع در مشروح مذاکرات اصولِ آغازین فصل چهارم قانون اساسی این استنتاج را با خود به همراه داشت که عملکرد نامطلوبِ ناشی از سیاست‌های رژیم پیشین در حوزه اقتصاد، مبنایی‌ترین عاملی بود که به اسلامی شدن اقتصاد از نگاه تدوین‌کنندگان قانون اساسی منتهی شد. نگرش نمایندگان مجلس بررسی نهایی در زمینه نظام اقتصادیِ حاکم بر کشور غالباً به سمت‌وسوی اسلامی بودن آن با گرانباریِ بخش دولتی گرایش دارد. با این حال برخی نیز استقرارِ اقتصاد مبتنی بر مالکیت خصوصی با زیربنای اسلامی را پیشنهاد کردند.

analyzing the impact of iran's islamic revolution on the views of the framers of the 1358 constitution on the foundation of islamic economy

after the conquest of the islamic revolution of iran in 1357, the codification of the constitution and its approval was one of the first necessities that the political society of iran confront. in this regard, the idea of ​​developing an islamic economic system was seriously raised among the constituent members of the assembly of constitutional law experts, in line with the view of imam khomeini (ra). therefore, the purpose of this article is to delve into the opinions of constitutional law experts regarding the impact of the islamic revolution of iran on the islamicization of the country's economic system. the method of descriptive and analytical research with special reference to the details of the 1358 constitution negotiations in the field of principles 43 and 44 of the constitution, taking into account the views of imam khomeini (ra) is to answer the question that the views of the experts of the constitution are in line with the islamic nature of the initial principles of to what extent was the fourth chapter influenced by the islamic revolution of iran and aligned with the views of imam khomeini (ra) in this field? based on this, the research hypothesis is also explained as follows: the drafters of the 1358 constitution accepted the islamic nature of the economic system, although with inconsistent and in some cases different readings. following the detailed discussion of the initial principles of the fourth chapter of the constitution brought with it the conclusion that the unfavorable performance caused by the policies of the previous regime in the field of economy was the most basic factor that led to the islamization of the economy from the perspective of the framers of the constitution. the attitude of the parliamentarians of the final review in the field of the economic system ruling the country often tends towards its islamic side and the expensiveness of the public sector. however, some also suggested the establishment of an economy based on private property with islamic infrastructure.