زمینه‌های کاهش اعتماد نهادی به حکمرانی شهری در دو دهه اخیر (مورد مطالعه: شهر تهران)

زمینه و هدف: در نظام‌­های سیاسی- اجتماعی پیچیدۀ امروزی، اعتماد از پیش‌شرط‌های اساسی برای ارتقا قابلیت ها و کیفیت حکمرانی است؛ به‌طوری‌که امکان موفقیت و یا شکست هر سیاستی به وضعیت اعتماد نهادی آن جامعه وابسته است. در ادبیات حکمرانی اجتماعی، تحلیل مسئله اعتماد در قالب دو رویکرد جامعه‌محوری و نهادمحوری تبیین شده است. در رویکرد جامعه‌محوری اعتماد، محصول چگالی و گستره‌ی شبکه‌های اجتماعی مدنی و از پایین به بالا تلقی می‌­شود؛ درحالی‌که رویکرد نهادمحوری برخلاف رویکرد پیشین، اعتماد را محصول عملکرد دولت و از بالا به پایین می‌داند و کیفیت نهادهای حکمرانی را عنصر مهم و اصلی در تبیین مقوله اعتماد تعریف می‌کند. در این مطالعه، مسئله اعتماد در نظام حکمرانی شهری ایران و روند تغییرات آن در طی دو دهه گذشته، با تمرکز بر شهر تهران مورد بررسی قرار می‌گیرد. روش و داده‌ها: از روش تحقیق آمیخته (کمی-کیفی) برای گردآوری اطلاعات بهره گرفته شد. برای تحلیل داده‌ها از تکنیک تحلیل ثانویه و برای عمق بخشیدن به یافته‌ها با انجام 10 مصاحبه عمیق با کارشناسان اشباع مفهومی حاصل شد. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد نمره اعتماد نهادی به حکمرانی شهری در ایران و خاصه شهر تهران در طی دو دهه اخیر همواره کمتر از نمره میانگین بوده است و در این فاصله زمانی، روندی کاهشی داشته است. یافته‌های کیفی این مطالعه، زمینه‌های کاهش اعتماد نهادی به نظام حکمرانی شهری را در قالب 110 کد اولیه و شش مضمون فرعی و در نهایت یک مضمون اصلی با عنوان «ضعف کیفیت حکمرانی» ارائه نموده است. بحث و نتیجه‌گیری: استنباط مقاله این است که منطق خُرد جامعه‌محوری در تحلیل مسئله اعتماد به حکمرانی شهری در ایران کفایت لازم را ندارد و مسئله اعتماد در قالب دستگاه نظری نهادمحوری قابل تبیین است. چرا که نتایج این مطالعه همسو با دستگاه نظری نهادمحوری، وجود اعتماد فراگیر را صرفاً تابع چگالی زندگی انجمنی نمی‌داند و بر کیفیت حکمرانی، کارآمدی و عدالت نهادها بر ایجاد اعتماد فراگیر تاکید دارد. پیام اصلی: برای تصمیم‌گیری در محیط‌های سیال و متغیر امروزی، نظام حکمرانی شهری بیش از هر زمان دیگری نیازمند تقویت بینش اجتماعی بر پایه نوعی توافق مشروط است. از این‌رو؛ تدوین خط‌مشی‌ها در نظام حکمرانی شهری بایستی ملزم به رعایت پیوست اجتماعی باشند.

factors contributing to the decline of institutional trust in urban governance over the past two decades (case study: tehran)

background and aim: in today’s complex political and social systems, trust is essential for enhancing governance quality. the success of policies depends, to a large extent, on the level of institutional trust within a society. trust in social governance analyzed through community-centered and institution-centered approaches. this study examines trust within iran’s urban governance system, focusing on tehran. data and method: a mixed-methods research approach was used in the study. secondary analysis was performed on data from several national surveys on social capital as well as the iranians values and attitudes surveys. in the qualitative phase, 10 in-depth interviews with experts were conducted to achieve conceptual and theoretical saturation. findings: the findings reveal that the institutional trust score in urban governance in iran, especially in tehran, has consistently been below the average and has decreased over the past two decades. the qualitative findings identified 110 primary codes, six sub-themes, and one main theme titled &weak governance quality& as factors contributing to the reduction of institutional trust in the urban governance system. conclusion: the study concludes that a society-oriented perspective is insufficient for analyzing trust issues in iran’s urban governance. instead, an institution-oriented theoretical framework better explains the trust problem. the results align with the institution-oriented perspective, indicating that universal trust is not merely a function of community life density but is significantly influenced by the quality, efficiency, and justice of governance institutions. key message: to address the challenges of today’s rapidly changing environments, the urban governance system needs to enhance its social vision through conditional agreements. therefore, policy development within the urban governance system should be guided by the social capital principles.