بررسی سطوح شناختی سوالات شیمی امتحان نهایی 1402-1398 بر اساس الگوی اسمیت و نخله و برتز با روش تلفیقی آنتروپی شانون و تاپسیس

پیشینه و اهداف: تحلیل سوالات امتحانی از طریق چهارچوبی مختص علم شیمی امری ضروریست که به ندرت مورد بررسی قرارگرفته است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی میزان به کارگیری سطوح‌‌ چهارچوب شناختی اسمیت، نخله و برتز در مورد سوالات امتحانات نهایی سال های 1398 تا 1402، در پایه دوازدهم است. این چهارچوب مختص تحلیل سوالات شیمی و دارای سطوح اولیه و ثانویه است. روش‌ها: روش انجام پژوهش، توصیفی و بر مبنای تحلیل تمام سوالات انجام شد. جامعة‌ آماری، شامل کلیه سوالات امتحانات نهایی خرداد، شهریور و دی‌ماه کتاب درسی بوده و با توجه به هدف پژوهش حاضر، تمامی پرسش‌های مربوط به سال های 1398 تا 1402 انتخاب شدند.‌ ابزار گردآوری داده‌ها با توجه به فهرست تحلیل سوالات شاخص اسمیت، نخله و برتز بود.‌ برای تجزیه و تحلیل داده ها از شاخص های آماری توصیفی و روش های آماری استنباطی آنتروپی شانون-تاپسیس استفاده شد. یافته‌ها: با توجه به تحلیل داده‌ها، در هر سه نوبت امتحانی، سطوح ثانویه تجزیه و تحلیل تصاویر و سپس تجزیه و تحلیل داده‌ها، بیشترین اهمیت را داشتند. در برخی نوبت‌ها، سطوح ماکروسکوپی-میکروسکوپی، ماکروسکوپی-تحلیلی و پیش‌بینی نتایج مورد توجه قرارنگرفته بود و تعادلی در میزان توجه به کلیه سطوح دیده نمی‌شد. نتایج:  با توجه به نقش آزمون نهایی در سرنوشت شغلی دانش‌آموزان، پیشنهاد می‌شود در طراحی سوالات از معیارهای تخصصی محتوایی و به صورت متوازن استفاده شود.

study of the cognitive levels of chemistry questions of the final exam of 1398-1402 based on the model of smith, nakhleh, and bretz with the integrated method of shannon and topsis entropy

background and objectives: analyzing exam questions through a framework specific to chemistry is essential and has rarely been examined. the purpose of the present study is to investigate the level of application of smith, nakhleh, and bratz cognitive framework in the final exams of 2019 to 2023, given the importance of evaluation in the twelfth grade of high school. this framework is a brief analysis of chemistry and has a superficial and secondary appearance. methods: the research method was descriptive and based on the analysis of all questions. the statistical population included all questions from the final exams of june, september, and december of the textbook, and according to the purpose of the present study, all questions from 2019 to 2023 were selected. the data collection tool was the smith, nakhleh, and bartz index question analysis list. descriptive statistical indices and inferential statistical method of shannon-topsis entropy were used to analyze the data. findings: regarding data analysis, in each exam round, the secondary level, image analysis followed by data analysis, has the highest amount. in some rounds, macroscopic-microscopic, macroscopic-analytical and prediction of survey results levels had not been taken into account. conclusion: considering the role of the final exam in the career life of students, it is suggested to use them in specialized design questions in a balanced manner.