تحلیل محتوای بخش شیمی کتاب‌های درسی علوم تجربی دوره ابتدایی و متوسطه اول با استفاده از الگوی مریل

پیشینه و اهداف: کتاب‌های درسی به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای آموزشی، نقش بسزایی در شکل‌گیری دانش و نگرش دانش‌آموزان ایفا می‌کنند. تحلیل محتوای کتاب‌ها به منظور بررسی تطابق آن‌ها با استانداردهای آموزشی و شناسایی نقاط قوت و ضعف، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هدف این پژوهش تحلیل محتوای فصل های مربوط به بخش شیمی در کتاب های علوم تجربی دوره های ابتدایی و متوسطه اول بر اساس الگوی آموزشی مریل می باشد. روش‌ها‌: پژوهش حاضر از نوع هدف کاربردی و روش پژوهش آن توصیفی از نوع تحلیل محتوا می باشد. جامعه ی آماری آن نیز کتاب های علوم پایه های اول تا ششم ابتدایی و هفتم تا نهم دوره متوسطه اول چاپ سال 1403-1402 است. یافته‌ها: نتایج حاصل نشان می دهد که سهم بخش شیمی در کتاب های علوم دوره ابتدایی 14 درصد و دوره متوسطه اول 18 درصد از کل صفحات این کتاب هاست. در دوره ابتدایی در مورد مولفه های موضوعی، بیشترین فراوانی مولفه ها ابتدا مربوط به مولفه‌ی حقایق، سپس مولفه ی مفاهیم، بعد از آن مولفه ی روش‌ها و در آخر مولفه ی قوانین بوده و در بخش عملکرد بیشتر به یادآوری پرداخته شده است. نتیجه‌گیری: در دوره متوسطه اول نیز ترتیب‌بندی مولفه های موضوعی از بیشترین به کمترین فراوانی به صورت مفاهیم، حقایق و روش‌ها، به تقریب به یک اندازه و در آخر قوانین ( همانند دوره ابتدایی) قرار می‌گیرد.

content analysis of the chemistry section of experimental science textbooks for elementary and junior high school students using merrill’s model

background and objectives: textbooks, as one of the most important educational tools, play a significant role in shaping students’ knowledge and attitudes. analyzing their contents for the purpose of examining their conformity with educational standards and identifying their strengths and weaknesses is particularly important. the aim of this research is to analyze the contents of the chemistry related chapters of the science textbooks for elementary schools and junior high school based on merrill’s educational model. methods: this study is applied in nature, and its research methodology is descriptive and of the content analysis type. the statistical population includes the science textbooks for grades one to six of elementary school and grades seven to nine of iranian junior high school published in the years 2022-2023. findings: the results show that the proportion of the chemistry section in elementary school science textbooks is respectively 14% and 18% in junior high school textbooks out of their total pages. in elementary school, regarding the thematic components, the most frequent components are primarily related to facts, followed by concepts, then methods, and finally laws, with a greater emphasis on recalling in the performance section. conclusion: similarly, in the junior high school, the thematic components, hierarchically ranked, are concepts, facts, and methods, which appear almost equally, followed by laws (as for the elementary level).