تحلیل محتوای کتاب شیمی پایه دهم بر اساس الگوی خلاقیت پلسک

پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر به‌منظور تحلیل محتوای کتاب شیمی پایه دهم دوره دوم متوسطه بر اساس الگوی خلاقیت پلسک انجام شده است. روش‌ها‌: روش پژوهش توصیفی از نوع تحلیل محتوای کمی است. جامعه آماری تحقیق شامل کتاب شیمی پایه دهم در سال تحصیلی 1403-1402بود. با توجه به ماهیت موضوع، نمونه‌گیری انجام نشد و کل محتوای کتاب شیمی پایه دهم(شامل متن‌ها، جداول، تصاویر و تکالیف پایان فصل) مورد تحلیل قرار گرفت. در بررسیِ رواییِ صوری و محتوایی چک‌لیست وارسی محتوا، از نظرات سه نفر متخصص استفاده گردید و جهت پایایی ابزار از شاخص هولستی بهره گرفته شد. ضریب پایایی به‌دست آمده از این شاخص برابر با 0.83 بود. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها، از روش آنتروپی شانون، استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که از بین سه اصل این الگو، اصل «گریز» و «توجه» به ترتیب رتبه‌های اول و دوم را از نظر میزان توجه به خود اختصاص داده‌اند، در حالی که اصل «تحرک» با اختلاف قابل توجهی در رتبه سوم قرار دارد. مولفه‌های مرتبط با اصل «توجه» مانند جلب ‌توجه، مشاهده هدفمند و استخراج مفاهیم به‌طور متوازن توزیع شده‌اند. در مقابل، در اصل «گریز»، مولفه‌هایی مانند انعطاف‌پذیری و توجه به جزییات به‌خوبی پوشش داده شده‌اند، اما مولفه‌های بزرگ‌نمایی، کوچک‌نمایی و معکوس‌سازی کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. بر اساس ضریب اهمیت به‌دست آمده با روش آنتروپی شانون، مولفه «مشاهده هدفمند» بیشترین ضریب اهمیت را دارد و بعد از آن مولفه‌های «ترکیب» و «جلب توجه» قرار می‌گیرند. مولفه‌های جایگزینی، بزرگنمایی، کوچک‌نمایی و معکوس‌سازی نیز کمترین اهمیت را در تحلیل محتوای کتاب داشتند. نتیجه‌گیری: در کتاب شیمی پایه دهم از نظر توجه به اصول الگوی خلاقیت پلسک هماهنگی لازم وجود ندارد و لازم است تا این کتاب از نظر توجه متعادل بین مولفه‌های الگوی خلاقیت پلسک مورد بازنگری قرار گیرد.

content analysis of the 10th grade chemistry textbook based on plesk’s creativity pattern

this study aims to analyze the content of the 10th-grade chemistry textbook in the second year of senior high school education based on the plesk creativity pattern. the research method is descriptive, employing quantitative content analysis. the statistical population includes the 10th-grade chemistry textbook for the academic year of 2023-2024. given the nature of the study, sampling was not conducted, and the entire content of the textbook, including texts, tables, images, and end-of-chapter exercises were analyzed. the opinions of three experts were used in the form and content validity of the content verification checklist. the reliability of the tool was established using holsti index. the reliability coefficient obtained from this index was 0.83. data analysis was performed using the shannon entropy method. the results indicate that from among the three principles of the plesk pattern, ‘escape’ and ‘attention’ rank first and second in emphasis, respectively. the ‘movement’ principal lags significantly in third place. components related to the ‘attention’ principle, such as attracting attention, purposeful observation, and concept extraction are evenly distributed. in the ‘escape’ principle, components like flexibility and attention to detail are well-covered, but magnification, minimization, and inversion receive less emphasis. based on the importance coefficient calculated using the shannon entropy method, ‘purposeful observation’ holds the highest importance, followed by ‘combination’ and ‘attention attraction’. in contrast, components like substitution, magnification, minimization, and inversion have the lowest attention in the textbook’s content analysis. therefore, the 10th-grade chemistry textbook lacks the necessary balance in addressing the principles of the plesk creativity pattern, indicating the need for revision to ensure more equitable attention to these components.