مقایسه تطبیقی شاخص‌های زیست پذیری محلات ناکارآمد راه‌ری و آخوند شهر قزوین بر اساس روش f’anp

محله‌های قدیمی و فرسوده یکی از مهمترین مشکلات شهرنشینی امروزی به شمار می روند، بطوریکه در دهه‌های اخیر پدیده تنزل کیفیت محیط‌زیست آنها، پایداری شهرها را به خطر انداخته است. این بافت‌ها هسته‌های قدیمی شهرها هستند و به مرور زمان فرسوده و ناکارآمد شده اند و یا در دوران معاصر بدون رعایت ضوابط و مقررات معماری و شهرسازی شکل گرفته اند و با مشکلات جسمی، اجتماعی و اقتصادی زیادی روبرو هستند. تنزل شاخص‌های کیفی در فضاهای شهری این محلات یکی از معضلات متعددی است که این مناطق شهری با آن دست و پنجه نرم می کنند و از آنجاکه فضاهای شهری، اوج تجلی فضایی زندگی شهری و حضور شهروندان را نشان می دهد، تاثیر متقابل کاهش کیفیت فضاهای شهری بر تنزل زیست پذیری شهری، عمق و ابعاد این معضل در محلات قدیمی و فرسوده را روشن‌تر میسازد. لذا هدف تحقیق حاضر بررسی تطبیقی و مقایسه شاخص های زیست‌پذیری در محلات ناکارآمد راه‌ری و آخوند بوده است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و ازنظر فرایندی، توصیفی-تحلیلی و ازنظر داده کمی وکیفی (ترکیبی) می‌باشد. برای بررسی تطبیقی دو محله با هم (ذی صلاح) از آزمون  f’anp استفاده شد. نتایج حاکی از کیفیت نازل عوامل اتصال‌پذیری و یکپارچگی بافت شهری بوده که این عدم دید و دسترسی به برخی از فضا‌های شهری باعث ایجاد فضا‌های بی‌دفاع  و مشکلات متعدد شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن بود که بعد اقتصادی در محله آخوند (0.55) و در محله راه‌ری (0.45)، بعد اجتماعی در محله آخوند (0.966) و در محله راه‌ری (0.51)، بعد کالبدی در محله آخوند (0.62) و در محله راه‌ری (0.37)، بعد زیست‌محیطی در محله آخوند (0.48) و در محله راه‌ری (0.52) و در نهایت بعد مدیریتی در محله آخوند (0.48) و در محله راه‌ری (0.52) بدست آمد. علاوه بر این در تحلیل با دیمتل، عوامل ایمنی و امنیت (0.115)، تاسیسات و تجهیزات شهری (0.097) و اشتغال و درآمد (0.078) بیشترین تاثیر را بر سایر مولفه‌ها داشتند و در نهایت پس از مطالعات تطبیقی، محله آخوند با وزن 0.62 شرایط بهتری نسبت به محله راه ری با وزن 0.476 داشت.

analysis of livability indicators of inefficient neighborhoods based on the f’anp method (case study: rah-rey and akhund neighborhoods of qazvin city)

old and dilapidated neighborhoods are one of the most important problems of today’s urbanization, as the degradation of their environmental quality in recent decades has jeopardized the sustainability of cities. these textures are the old cores of cities and have become worn out and inefficient over time, or have been formed in the contemporary era without observing architectural and urban planning rules and regulations, and are facing many physical, social, and economic problems. the decline in quality indicators in urban spaces in these neighborhoods is one of the many problems that these urban areas are struggling with. since urban spaces represent the peak of spatial manifestation of urban life and the presence of citizens, the reciprocal effect of the decline in the quality of urban spaces on the decline in urban livability makes the depth and dimensions of this problem in old and dilapidated neighborhoods clearer. therefore, the aim of the present study was to conduct a comparative study and compare the livability indicators in the inefficient neighborhoods of rahi ray and akhund. this research is applied in terms of purpose, descriptive-analytical in terms of process, and quantitative and qualitative (combined) in terms of data. the f’anp test was used to compare two neighborhoods (zhi salah). the results indicate the low quality of connectivity and integration factors of the urban fabric, especially within the fabric, and this lack of visibility and access to some urban spaces has caused problems and defenseless spaces. the results of the research indicated that the economic dimension was obtained in akhund neighborhood (0.55) and in rah-re neighborhood (0.45), in the social dimension in akhund neighborhood (0.966) and in rah-re neighborhood (0.51), in the physical dimension in akhund neighborhood (0.62) and in rah-re neighborhood (0.37), in the environmental dimension in akhund neighborhood (0.48) and in rah-re neighborhood (0.52), and finally in the managerial dimension in akhund neighborhood (0.48) and in rah-re neighborhood (0.52). in addition, in the analysis with demetl, the factors of safety and security (0.115), urban facilities and equipment (0.097), and employment and income (0.078) had the greatest impact on other components, and finally, after comparative studies, akhund neighborhood with a weight of 0.62 had better conditions than rah-e ray neighborhood with a weight of 0.476.