تجزیه ارتباط صفات آگرو-فیزیولوژیک با نشانگرهای scot در گندم دوروم (triticum durum desf.)

مقدمه: آگاهی از تنوع ژنتیکی در گونه‌های زراعی می‌تواند نقش مهمی در بهر برداری از منابع ژنتیکی داشته و باعث توسعه و گسترش کشت ارقام زراعی در مناطق تحت تنش خشکی گردد. شناسایی و استفاده از نشانگرهای آگاهی بخش مرتبط با صفات آگرو-فیزیولوژیک جهت استفاده در برنامه‌های به‌نژادی و انتخاب به کمک نشانگر، در این زمینه از اهمیت زیادی برخوردار می باشد. مواد و روش‌ها: این تحقیق، به‌منظور بررسی ارتباط نشانگرهای scot با صفات آگرو-فیزیولوژیک در ژرم‌پلاسم‌ اصلاح شده گندم دوروم انجام شد. بدین منظور 220 ژنوتیپ گندم دوروم دریافتی از مرکز بین‌المللی تحقیقات کشاورزی برای مناطق خشک (ایکاردا) و مرکز بین المللی اصلاح ذرت و گندم (سیمیت) طی دو سال زراعی متوالی (97-1396 و 98-1397)  از لحاظ صفات زراعی، فنولوژی و فیزیولوژیکی ارزیابی شدند. همچنین ژرم پلاسم مورد بررسی با استفاده از پنج آغازگر scot تعیین ژنوتیپ شد. به منظور شناسایی نشانگرهای آگاهی بخش مرتبط با هر صفت از روش تجزیه رگرسیونی استفاده گردید.یافته‌ها: بر اساس نتایج حاصل، تنوع قابل توجهی از لحاظ صفات آگرو-فیزیولوژیک و نشانگرهای scot در ژرم‌پلاسم مورد بررسی، مشاهده گردید. بیشتر ژنوتیپ‌های با منشاء مرکز بین‌المللی تحقیقات کشاورزی برای مناطق خشک (ایکاردا)، دارای خصوصیات عملکرد بالا و مقادیر بالای وزن هزار دانه، شاخص نرمال شده اختلاف پوشش گیاهی، ارتفاع بوته و طول پدانکل، نسبت به اغلب ژنوتیپ‏های با منشاء مرکز بین المللی اصلاح ذرت و گندم (سیمیت) با خصوصیات تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدن فیزیولوژیک و دمای کانوپی بیشتر، قابل تفکیک بودند. نتایج حاصل بیانگر این موضوع است که لاین‌های با منشاء ایکاردا، احتمالاً واجد صفات و ویژگی‌های تحمل خشکی هستند که ممکن است لاین‌های با منشاء سیمت فاقد آن باشند. بر اساس نتایج تجزیه ارتباط، 13 جایگاه ژنی، هر یک حداقل با سه صفت مرتبط بودند که این می‌تواند بیانگر اهمیت این نشانگرها در بهبود کارایی انتخاب والدین در برنامه اصلاحی گندم دوروم باشد. شش جایگاه آگاهی بخش (scot25-680، scot24-1400، scot16-845، scot33-780، scot16-965 و scot16-845) به‌عنوان نشانگرهای تکرارپذیر شناسایی شدند که می‌توان آن‎ها را به‎عنوان نشانگرهای نامزد، به‌منظور اسکن ژنوم برای برخی از صفات مرتبط مورد توجه قرار داد.نتیجه‌گیری: براساس نتایج حاصل، تنوع قابل توجهی بر اساس داده‌های فنوتیپی و مارکر scot در ژرم‌پلاسم مورد بررسی گندم دوروم مشاهده گردید که می‌تواند در برنامه اصلاحی گندم دوروم مورد توجه قرار گیرد. این اطلاعات برای گروه‌بندی ژرم‌پلاسم و تعیین گروه‌های مختلف فنوتیپی و ژنوتیپی، توسعه ژنوتیپ‌های با عملکرد بالا و استفاده در برنامه‌های دورگ‌گیری ارزشمند می‌باشد.

association analysis of agro-physiological traits with scot markers in durum wheat (triticum durum desf.)

introduction: knowledge of genetic diversity in crop species can play an important role in exploiting genetic diversity and lead to the development and expansion of crop cultivation in drought-prone environments. in this regard, identifying and utilizing informative markers related to agro-physiological traits will be necessary for application in breeding programs and marker-assisted selection.materials and methods: this study was performed to investigate the relationship between scot markers and agro-physiological traits in the durum wheat breeding germplasm. for this purpose, 220 durum wheat genotypes were evaluated for agronomic, phenological, and physiological traits. they were received from the international center for agricultural research in the dry areas (icarda) and international maize and wheat improvement center (cimmyt) during two consecutive cropping seasons (2017-18 and 2018-19). the germplasm was also genotyped using five scot markers. in order to identify the informative markers related to each trait, the regression analysis method was used.results: according to the results, considerable variation for agro-physiological traits was observed in the studied germplasm. the majority of icarda germplasms that most favored by grain yield, 1000-kernel weight (tkw), normal difference vegetative index (ndvi), plant height (ph), and peduncle length (pl) well separated from the majority of cimmyt germplasm that most favored late in the heading (dh) and maturity (dm) and higher canopy temperature (ct). these findings indicate that the breeding lines originally developed from icarda might possess traits of tolerance to drought conditions absent in those developed in cimmyt. 13 scot loci were associated with at least three traits based on trait-marker association analysis. these markers would enhance the efficiency of parental selection in the durum wheat breeding programs. six informative scot loci (scot16-845, scot16-965, scot33-780, scot24-1400, scot16-845, and scot25-680) were identified as repeatable markers that can be considered as candidate markers for assessment of other wheat germplasm collections and scanning the genome for the related traits.conclusion: this study based on phenotypic data and scot markers revealed a high level of diversity in durum wheat breeding germplasm that may be useful in breeding programs. this information is valuable for germplasm grouping and determination of different phenotypic and genotypic groups, developing high-yielding genotypes, and using cross-breeding programs.