بررسی چالش‌های امنیتی بحران کم‌آبی در حوضه آبی زاینده‌رود

یکی از مسائل بحران زا در ایران در ابعاد مختلف، مسئله بحران آب در منطقه فلات مرکزی ایران، به ویژه با تمرکز بر زاینده‌رود، و پیامدهای امنیتی اجتماعی- سیاسی متناظر با بحران آب ذیل چارچوب امنیت زیست‌محیطی می‌پردازد. در این مقاله به عنوان یک مطالعه تطبیقی با استفاده از مفهوم امنیت زیست‌محیطی بری بوزان و چارچوب نظری موسوم به «آب، صلح و امنیت» و کاربرد روش ترکیبی اسنادی-تحلیلی و مقایسه‌ای به پرسش از عوامل محیطی و سیاسی-اجتماعی، و مولفه‌های امنیتی ناشی از تنش‌های آبی پرداخته ایم. از آنجا که بحران آبی و مدیریت ناکارآمد منابع متعاقبا به چالش‌های درهم تنیده زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی – سیاسی خواهد انجامید هدف از مقاله حاضر بررسی ابعاد و پیامدهای امنیتی بحران آب نظیر تنش‌های محلی، ناآرامی‌های اجتماعی و نزاع بر سر تخصیص منابع و متعاقبا آثار امنیتی – سیاسی متناظر است. لذا کوشیده شده است در یک پژوهش تطبیقی با تبیین ارتباط پیچیده بین بحران آب و تنش‌های اجتماعی-سیاسی، ذیل چارچوب امنیت زیست‌محیطی،زمینه‌های بالقوه تهدیدزا مورد شناسایی قرار گرفته و امکان درک پیچیدگی‌های بحران آب در نمونه موردی حوضه فلات مرکزی ایران برای سیاستگذاران فراهم گردد. یافته‌های پژوهش بر اساس چارچوب تحلیلی امنیت زیست محیطی باری بوزان نشان می‌دهد‌، کاهش منابع آبی و کمبود منابع آبی، چالش‌های امنیتی در حوزه‌های اقنصادی، کشاورزی،اجتماعی و همچنین تنش‌های منطقه‌ای در فلات مرکزی به خصوص اصفهان و چهارمحال و بختیاری را در پی داشته و دارد. به بیان بهتر یافته‌ها نشان می‌دهد ریشه برخی از تهدیدهای امنیتی هم‌چون درگیری منطقه‌ای، بیکاری، مشکلات اقتصادی و اختلافات داخلی ریشه در بحران‌های آبی در ایران دارد.

examining security challenges of water scarcity crisis in thezayandeh-rud basin

one of the critical crisis issues in iran, across multiple dimensions, is the water scarcity crisis in the central iranian plateau and the zayandeh-rud basin. this study employs barrybuzan’s environmental security theory and the “water, peace, and security” framework to examine the various dimensions of the water crisis. the research methodology combinesdocument-based, analytical, comparative, and cross-sectional approaches. the primaryobjective of this study is to investigate the security dimensions and consequences of waterresource crises, including local tensions, social unrest, disputes over resource allocation,and the resulting political-security implications. the analysis and overall research modelfocus on elucidating the complex relationship between the water crisis and socio-politicaltensions within the environmental security framework, highlighting potential threats andproviding policymakers with insights to understand the intricacies of water crises in thecentral plateau basin of iran. findings based on buzan’s environmental security frameworkindicate that declining water resources and scarcity generate security challenges ineconomic, agricultural, and social domains, as well as regional tensions, particularly inisfahan and chaharmahal and bakhtiari provinces. more broadly, the results suggest thatsome security threats, such as regional conflicts, unemployment, economic problems, andinternal disputes, have their roots in water crises in iran.