ماهیت و مسائل حقوقی پالایش فضای مجازی

فضای مجازی و اینترنت امروزه به یکی از اصلی‌ترین مولفه‌های زندگی بشر در عرصه فردی و اجتماعی بدل شده است. همین امر، سبب شده، نظم‌بخشی آن به دغدغه عمومی حاکمیت‌ها تبدیل شود. در این میان، پالایش فضای مجازی یکی از راه‌حل‌های نظم‌بخشی محسوب می‌شود. این مقاله، با اتخاذ رویکرد حقوقی به مقوله مهم و اثرگذار پالایش فضای مجازی به‌دنبال پاسخگویی به دو سوال است: 1- از منظر حقوقی، پالایش فضای مجازی چیست و چه اهمیتی دارد؟ 2- چالش‌ها و مسائل حقوقی پالایش فضای مجازی چیست؟ این پژوهش با بهره‌گیری از روش کتابخانه‌ای، در پاسخ به سوال اول، پالایش فضای مجازی را به‌عنوان راهی برای «پیشگیری وضعی از جرم» معرفی می‌کند که سبب می‌شود ابزار و فرصت ارتکاب به جرم از کاربران سلب شود. در پاسخ به سوال دوم نیز، اولاً مقررات‌گذاری مشترک به‌عنوان نظام مطلوب حقوقی پالایش فضای مجازی معرفی شده است. ثانیاً در تزاحم میان پالایش و آزادی بیان و اطلاعات، بر مبتنی بودن پالایش بر فهرست سیاه و همچنین شاخص‌سازی برای محتوای مجرمانه تاکید شده است. ثالثاً در اصطکاک میان پالایش و حریم خصوصی، پالایش حوزه ارتباط‌گران و نه ارتباط‌گیران توصیه شده است و درنهایت نیز در چالش حقوقی جرم‌انگاری پالایش‌گریزی، ضمن پیشنهاد جرم‌انگاری حوزه تولید، توزیع و فروش آن، بر اجتناب از جرم‌انگاری حوزه مصرف به‌دلیل همه‌گیری آن و عدم امکان اجرایی نمودن برخورد با آن و بالتبع ایجاد فرهنگ قبح‌زدایی از قانون‌شکنی تاکید شده است. 

cyberspace filtering: its nature and legal issues

cyberspace is one of the major components of the modem life. this has led governments to concern about its regulation and consequently, they found filtering as an effective solution. this paper undertakes a legal approach towards cyberspace filtering and attempts to answer the following questions: 1. from the legal point of view, what is cyberspace filtering and how important is this issue? 2. what are the challenges and legal issues involved in internet filtering (filtering of the internet)? this research takes on the library method to deal with the research questions. regarding the first question, filtering is introduced as a means of “situational prevention of the crime” that results in blocking the tools and opportunities of materializing a crime. the paper unfolds the second question in four aspects. first, co-regulation represents an appropriate legal system of cyberspace filtering. second, the opposition between filtering and freedom of expression reveals the fact that filtering is based on the black list and emphasizes on the definition of criminal contents. third, in the conflict between filtering and privacy, it is recommended to filter the communicators’ domain rather than the communicatees’. finally, in respect to the legal challenge of recognizing anti-filtering as a crime, the paper suggests to engage criminology in the domain of production, distribution and sale. as a consequence, the emphasis is to avoid and minimize criminalizing the users. this is due to the widespread domain of the users, the impossibility of preventing and criminalizing the users and creating a culture of removing bad of breaking the law.