اثرات فضایی مخارج دولت بر اشتغال در استانهای مختلف ایران: رهیافت اقتصادسنجی فضایی‏

امروزه استان های مختلف ایران با کمبود منابع سرمایه گذاری برای دستیابی به رشد اقتصادی و توسعه اشتغال مواجه هستند. یکی از عواملی که می تواند فرصتهای لازم برای رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال را فراهم نماید، مخارج دولت در مناطق مختلف می باشد.  بر اساس دیدگاه اقتصاد منطقه ای، افزایش مخارج دولت در یک منطقه همچنین می تواند اشتغال در مناطق اطراف را نیز تحت تاثیر قرار دهد. از این رو هدف این پژوهش بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم (سرریزی) مخارج دولت بر اشتغال در مناطق مختلف ایران در ‏دوره زمانی 1400- 1389 با استفاده از الگوی اقتصادسنجی فضایی است. مدل موردنظر پس از انجام آزمون‌های لازم با ‏مدل دوربین فضایی (‏sdm‏) با اثرات ثابت تخمین زده شد. نتایج تخمین نشان داد که مخارج دولت اثر مستقیم و مثبتی بر اشتغال در مناطق مختلف کشور داشته است. همچنین اثرات سرریزی مخارج دولت نیز مثبت و معنادار بوده است. سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی نیز ‏اثری مثبت و مستقیم بر اشتغال استان‌های کشور دارد. همچنین اثرات غیرمستقیم (سرریزی) آن نیز بر اشتغال استان‌های ‏کشور (مناطق مجاور) مثبت و معنادار است. اثرات مستقیم و سرریزی تولید ناخالص داخلی در مناطق مختلف نیز بر اشتغال استان‌های کشور  مثبت و معنادار بوده است.‏ بنابر نتایج به دست آمده پیشنهاد می شود دولت مخارج خود را به خصوص مخارج سرمایه گذاری خود را در مناطقی که اشتغال پایینی دارند. افزایش دهد و زیرساختهای موردنیاز برای افزایش اشتغال را فراهم نماید.

the spatial effect of government expenditures on employment in different provinces of iran: a spatial econometric approach

different provinces of iran are facing a shortage of investment resources to achieve economic growth and employment development. one of the factors that can provide the necessary opportunities for economic growth and employment creation is government spending in different regions. according to the regional economic perspective, increasing government spending in one region can also affect employment in surrounding regions. therefore, the aim of this study is to investigate the direct and indirect effects (spillovers) of government spending on employment in different regions of iran during the period 2010-2021 using a spatial econometric model. the model in question was estimated after conducting the necessary tests with the spatial durbin model (sdm) with fixed effects. the estimation results showed that government spending had a direct and positive effect on employment in different regions of the country. also, the spillover effects of government spending have been positive and significant. foreign direct investment also has a positive and direct effect on employment in the country's provinces. also, its indirect (spillover) effects on employment in the country's provinces (adjacent regions) are positive and significant. the direct and spillover effects of gdp in different regions have also been positive and significant on employment. according to the results, it is recommended that the government increase its spending, especially its investment spending in regions with low employment, and provide the infrastructure needed to increase employment.