تحلیل محتوای قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور و تطابق آن با پارادایم های توسعه اقتصادی

برنامه ریزی برای رسیدن به توسعه اقتصادی، دیرینه ای طولانی در ایران دارد. انتظار بر آن است که، برنامه های توسعه، براساس اصول مکاتب توسعه اقتصادی تدوین شود. اما بررسی ها نشان از آن دارد که نمی توان یک برنامه را دقیقاً منطبق با یک مکتب توسعه نوشت، برنامه در مواردی با برخی مکاتب همسو و در مواردی متضاد خواهد بود. این مطالعه تلاش کرده است تا با بررسی و تحلیل محتوی قانون برنامه هفتم پیشرفت (1403-1407) میزان انطباق این برنامه را با اصول مکاتب اقتصادی ارزیابی کند. بدین منظور در گام اول، با بررسی اصول اساسی پارادایم های توسعه اقتصادی، هشت سوال و دوگانگی کلیدی که سبب افتراق مکاتب توسعه از هم می شود شناسایی شد: 1- رشد یا عدالت 2- صنعت یا کشاورزی 3- شهر یا روستا 4- سرمایه بری یا کاربری 5- دولت یا بازار 6- درهای باز یا بسته 7- توسعه پایدار یا ناپایدار 8- منابع زیرزمینی یا دانش. سپس با روش تحلیل محتوا، و استفاده از روشهای متن کاوی، تمامی مواد برنامه هفتم پیشرفت براساس سوگیری که به این سوالات داشتند تحلیل و دسته بندی شد. در نهایت با مقایسه نتایج حاصل از تحلیل محتوای برنامه هفتم و تحلیل محتوای مکاتب اقتصادی، مطالعه حاضر به این نتیجه می رسد که برنامه هفتم، برنامه ای عدالت محور، مبتنی بر توسعه صنعتی، با اولویت توسعه مناطق کمتر برخوردار و روستایی، توسعه مبتنی بر سرمایه، با اولویت تعاملات باز تجاری بوده و تاکید بر توسعه پایدار و رشد مبتنی بر دانش محوری داشته است. بنابراین و با توجه به نتایج، برنامه هفتم پیشرفت، بیشترین انطباق را با نگرش های توسعه اقتصادی نهادگرایان، اقتصاد سبز و سپس نظریات اقتصاد اسلامی داشته است.

content analysis of the seventh development plan and its alignment with economic development paradigms

economic development planning has a long-established tradition in iran. ideally, development plans should be formulated based on the core principles of economic development paradigms. however, it is not feasible to align a development plan perfectly with any single paradigm, as certain elements may correspond with some paradigms while conflicting with others. this study aims to assess the degree of alignment between the seventh development plan and the principles of key economic paradigms through a detailed content analysis. in the first step, the fundamental principles of various development paradigms were reviewed, and eight key dichotomies that differentiate these paradigms were identified: 1-growth vs. equity 2- industry vs. agriculture 3- urban vs. rural development 4- capital-intensive vs. labor-intensive strategies 5- government vs. market 6- open vs. closed economy 7-sustainable vs. unsustainable development 8- natural resources vs. knowledge-based economy. using the content analysis method, all provisions of the seventh development plan were analyzed and categorized based on their orientation toward these dichotomies. the comparison between the findings from the plan's content and the core principles of economic paradigms reveals that the seventh development plan prioritizes equity, emphasizes industrial development, and focuses on the advancement of underdeveloped and rural areas. it also leans toward capital-intensive strategies, promotes open trade interactions, and stresses the importance of sustainable development and knowledge-based growth. therefore, according to the results, the seventh development plan has been most consistent with the economic development perspectives of institutionalists, green economy, and then islamic economic theories.