تجزیه و تحلیل بهره وری بخش های مختلف اقتصادی کشور به تفکیک استان ها

رشد پایدار و بلندمدت جوامع درحال توسعه مستلزم رشد بهره وری است و شناخت عوامل موثربرآن همواره از سوی اقتصاددانان مورد تا کیدبوده است.رشد فزایندۀنیازها،محدودیت منابع،در کنار تشدیدتحریمها علیه ایران،لزوم توجه ویژه به ارتقاء بهره وری را نمایان می نماید. این پژوهش به بررسی تغییرات بهره وری بخشهای مختلف اقتصادی اعم ازکشاورزی، صنعت و خدمات به تفکیک استانهای کشور با استفاده از شاخص مالم کوئیست طی سالهای1390-1399پرداخته است. نتایج نشان میدهدمتوسط تغییرات کارایی در بخش کشاورزی، صنعت و خدمات به ترتیب برابر با0.989،0.963،0.994و متوسط تغییرات فنّاوری به ترتیب برابر با1.287،1.241،1.241و درنهایت متوسط بهره وری عوامل به ترتیب برابر با1.138،1.102،1.118بوده است.این نتایج نشان میدهد که در بیشتر استانهای کشور تغییرات کارایی وتغییرات فنّاوری اثری همسو بر رشد بهره وری کل عوامل تولیدی در دوره مذکورنداشته است. در بخشهای کشاورزی وصنعت به ترتیب در23استان (77درصد)،23استان (90درصد)متوسط تغییرات کارایی و فنّاوری اثری همسو بر بهره ورینداشته است.همچنین بررسی تغییرات فنّاوری در بخشهای اقتصادی به تفکیک استانها نشان میدهد که تغییراتفنّاوری در ا کثر استانها رشد مثبت داشته است. از نتایج جالب توجه این پژوهش این است که در استانهای کوچک کهدارای بنگاه هایی با ظرفیت  محدودتر و کوچک تری در مقایسه با استان های بزرگ تری هستند، افزایش در سطح بهره وری آنان به مراتب بیشتر بوده است. بخش خدمات در17استان (57درصد) متوسط تغییرات کارایی و تغییرات فنّاورانه هر دومثبت و همسو برافزایش بهره وری داشته است. پیشنهاد میگردد تا سیاست هایی در جهت اصلاح و کاهش قوانین ومقررات و افزایش رقابت در بخش خدمات، تغییرات فنّاورانه، سرمایه گذاریهای خارجی و داخلی دربهبود زیرساخت ها،آموزش،تشویق نوآوریو توسعه اقتصاد دانش بنیان تدوین و اجرا گردد.

analyzing the productivity of different economic sectors by province

sustainable and long-term growth of developing societies requires productivity-oriented growth, and the knowledge of factors affecting of productivity always has been emphasized by economists. the increasing growth of needs, the limitation of resources, with the intensification of sanctions against iran, shows the need to pay special attention to improving productivity. this research investigated the productivity changes of different economic sectors including agriculture, industry and services by different provinces using the malmquist index during the period of 2011-2020. the results show that efficiency changes and technological changes did not have a consistent effect on the growth of productivity of all production factors in the period, while technological changes had a positive effect on productivity. the efficiency in most of the provinces has decreased and negative effect on their productivity. also, the analyzing of technological changes in economic sectors by provinces shows that technological changes had a positive growth in most provinces, and this positive growth in the industry sector had a higher percentage than other sectors. one of the interesting results of this research is that in small provinces that have companies with smaller and limited capacity compared to larger provinces, the increase in their productivity level has been higher. considering that the average changes in efficiency and technology in the service sector are both positive and consistent and have led to an increase in the productivity of production factors in half of the provinces of the country (50%), it is suggested that policies to amend and reduce laws and regulations and increasing competition in the service sector, technological changes, foreign and domestic investments in improving infrastructure, training, encouraging innovation and developing the knowledge-based economy should be formulated and implemented.