بررسی عوامل موثر بر فقر و نابرابری درآمد در مناطق روستایی ایران: کاربرد رویکردهای بیزین

هدف اصلی این مقاله بررسی عوامل مهم تعیین کننده فقر و نابرابری درآمد در مناطق روستایی ایران است. برای این منظور سعی شده است با استفاده از اطلاعات سری زمانی سالانه 1400-1363 و با بهره‌گیری از روش های اقتصادسنجی بیزین عوامل مهم موثر بر فقر و نابرابری درآمد در مناطق روستایی ایران مورد کنکاش علمی قرار گیرد. در این راستا، از ضریب جینی و نسبت هزینه‌های دو دهک بالا(ثروتمندان) به دو دهک پایین(فقیران) به عنوان شاخص های نابرابری درآمد و از ضریب انگل به عنوان معیاری برای فقر استفاده شده است.    نتایج تخمین مدل های نابرابری درآمد بیانگر تایید فرضیه کوزنتس در مناطق روستایی ایران است. به طوری که بر اساس فرضیه کوزنتس، تاثیر درآمد سرانه بر هر دو شاخص توزیع درآمد به شکل u معکوس است. همچنین نتایج نشان می‌دهد متغیرهای نرخ تورم، نرخ ارز و متوسط سن جمعیت روستایی تاثیر منفی و معنی دار بر توزیع درآمد مناطق روستایی داشته  است. از طرفی متغیرهای درجه شهرنشینی، درجه بازبودن اقتصاد، نرخ رشد مانده تسهیلات بانکی اعطایی به بخش کشاورزی نیز تاثیر معنی‌دار بر توزیع درآمد نداشته است. همچنین نتایج تخمین مدل فقر(ضریب انگل) دلالت بر این دارد که از بین متغیرهای لحاظ شده در مدل، متغیرهای نرخ ارز، تورم و سالخوردگی جمعیت تاثیر مثبت و معنی‌دار ‌و متغیرهای متوسط سن، درجه بازبودن اقتصاد و نرخ شهرنشینی تاثیر منفی و معنی دار بر فقر روستایی داشته است. نرخ رشد مانده تسهیلات بانکی اعطایی به بخش کشاورزی  و درآمد سرانه بخش کشاورزی نیز جزو متغیرهای مهم اثرگذار بر فقر شناخته نشده است.

determinant factors affecting poverty and income inequality in rural areas of iran: application of bayesian approaches

the main objective of this paper is to determine the important factors affecting poverty and income inequality in rural areas of iran. for this purpose, it has been attempted to evaluate the significant factors influencing poverty and income inequality in rural areas of iran using bayesian econometric methods over the period 1363-1400. in this context, the gini coefficient and the ratio of the expenses of the top two deciles (the rich) to the bottom two deciles (the poor) have been utilized as indicators of income inequality, while the share of food expenses in total household expenses has been used as a measure of poverty.the empirical results of income inequality models confirm the kuznets hypothesis in rural areas of iran. according to this hypothesis, the impact of per capita income on both income distribution indicators follows an inverted u-shaped curve. additionally, the results show that variables such as inflation rate, exchange rate and average age of the rural population had a negative and significant influence on income distribution in rural areas. on the other hand, variables like degree of urbanization, degree of economic openness, and growth rate of bank facilities allocated to the agricultural sector do not significantly affect income distribution.the empirical results of the poverty model (engel coefficient) indicate that among the variables considered in the model, exchange rate, inflation and aging of the population have positive and significant effect on rural poverty. conversely, variables such as average age, economic openness, and urbanization have a negative and significant impact on rural poverty. the growth rate of bank facilities allocated to the agricultural sector and per capita income of the agricultural sector do not significantly affect poverty levels.