بررسی و مقایسه اثر ردپای اکولوژی و ‌کربن بر فقر چندبُعدی در ایران با استفاده از رهیافت ardl

پژوهش حاضر به بررسی و مقایسه تاثیر ردپای اکولوژی و کربن بر فقر چندبُعدی در اقتصاد ایران است. در این مطالعه با استفاده از داده‌های موجود سال‌های 1398-1368 و روش ardl سه مدل تصریح و برآورد گردیده است. در هر سه مدل متغیر وابسته‌ی فقر چندبُعدی به صورت یک شاخص ترکیبی از شاخص امید به زندگی و شاخص توسعه انسانی تعریف شده است، به این صورت که در مدل اول اثر ردپای اکولوژی، در مدل دوم اثر ردپای کربن و در مدل سوم اثر هر دو بعلاوه سایر عوامل اثرگذار بر فقرچندبُعدی وارد شده‌اند. طبق نتایج برآورد مدل اول و مدل دوم در کوتاه‌مدت و بلندمدت، ردپای اکولوژی و ردپای کربن اثر منفی و معنی‌داری بر فقر دارند. نتایج برآورد مدل سوم در کوتاه‌مدت نشان می‌دهد که ردپای اکولوژی اثر مثبت و ردپای کربن اثر منفی و معنی‌داری بر فقر دارد. از طرف دیگر نتایج برآورد بلندمدت مدل سوم نشان می‌دهد شاخص ردپای اکولوژی اثر مثبت و معنی‌داری بر فقر دارد در حالیکه شاخص تولید کربن اثر منفی بر شاخص فقر چندبُعدی دارد. سایر یافته‌ها حاکی از آن است که در مدل اول و دوم در کوتاه‌مدت و بلندمدت شاخص سیاست مالی و تورم اثر مثبت و شاخص سیاست پولی اثر منفی و معنی‌داری بر فقر دارد. نتایج برآورد مدل سوم در کوتاه‌مدت نشان می‌دهد که شاخص سیاست مالی اثر منفی و وقفه آن اثر مثبت و معنی‌داری بر فقر دارد. اثر این متغیر در بلندمدت منفی و البته معنی‌دار نیست. همچنین در کوتاه‌مدت و بلندمدت سیاست پولی اثر منفی و تورم در بلندمدت اثر مثبت و معنی‌داری بر فقر چندبُعدی در اقتصاد ایران دارد.

investigating and comparing the effect of ecological and carbon footprint on multidimensional poverty in iran using ardl approach

the main purpose of this research is to investigate and compare the effect of ecological and carbon footprints on multidimensional poverty in iran's economy. in this study، three models have been specified and estimated using the available data of 2018-2018 and the ardl approach. in all three models، the dependent variable of multidimensional poverty is defined as a combination index of life expectancy index and human development index، so that in the first model، the effect of the ecological footprint، in the second model، the effect of the carbon footprint، in the third model، the effect of both and other factors affecting multidimensional poverty have been included. according to the estimation results of the first model and the second model in the short and long term، ecological and carbon footprints have a negative and significant effect on poverty. the results of the estimation of the third model in the short term show that the ecological footprint has a positive effect and the carbon footprint has a negative and significant effect on poverty. on the other hand، the long-term estimation results of the third model show that the ecological footprint has a positive and significant effect on poverty، while the carbon footprint has a negative effect on the multidimensional poverty index. other findings indicate that in the first and second models، in the short and long term، the index of fiscal policy and inflation has a positive effect and the index of monetary policy has a negative and significant effect on poverty. the results of the estimation of the third model in the short term show that the fiscal policy index has a negative effect and its lag has a positive and significant effect on poverty. the effect of this variable in the long term is negative and of course not significant. also، in the short and long term، monetary policy has a negative effect and inflation in the long term has a positive and significant effect on multidimensional poverty in iran's economy.