بررسی تحلیلی روش‌شناسی هرمنوتیکی رویکرد تفسیری به دین و فرهنگ (با نظر بر آرای دین‌شناسانه‌ی کلیفورد گیرتز)

مقاله‌ حاضر به این پرسش که روش انسان‌شناسی تفسیری کدام است و رویکرد اصلی این دیدگاه در بررسی پدیدارهای انسانی بالاخص پدیده‌های دینی چه چیزی است می‌پردازد و ضمن نظر بر ماهیت انسان‌شناسی تفسیری و ارائه تعریفی جامع از این دیدگاه به تبیین بن‌مایه‌های آن در ساحت فلسفی می‌پردازد. روش این نوشتار مبتنی بر رویکرد توصیفی تحلیلی و در مواردی تحلیل محتوایی است. انسان‌شناسی تفسیری یا نمادین از شاخه‌های انسان‌شناسی فرهنگی آمریکایی است که در قرن بیستم در آمریکا پا به عرصه ظهور گذاشته و با ارائه تعریف خاصی از فرهنگ بر فهم معنا از خلال نمادها و آیین‌ها تاکید دارد. مقاله با اشاره کوتاهی به چیستی رویکرد انسان‌شناسی تفسیری کلیفورد گیرتز مهم‌ترین نماینده رویکرد تفسیری و تعریفی که وی از فرهنگ و دین ارائه می‌کند، در بخشی تفصیلی ابتنای این رویکرد بر هرمنوتیک فلسفی و تقابل آن با رویکردهای پوزیتویستی در علوم انسانی را نشان داد و وجوه مختلف این تقابل و ابتنا را کاویده و نشان می‌دهد که گیرتز به‌عنوان یک مردم‌شناس و دین‌شناس فرهنگی با الهام از اصول هرمنوتیکی، به تاویل و فهم معنای دین و فرهنگ روی آورده و رویکرد تفسیری خویش در دین‌شناسی و مردم‌شناسی را با الهام از این مبانی قوام بخشیده است. درواقع با تعریف فرهنگ به‌مثابه یک متن، عناصر هرمنوتیکی چون تمرکز بر تاویل و معنا، تاکید بر تاریخ و هستی تاریخی، تمرکز بر وجوه درونی تجربه آدمی و روش‌های درونی، تاکید بر مولفه‌های زبانی و نماد و نشانه، فهم در سایه‌ی ارجاع جزء به کل و کل به جزء به اضمار و تصریح، مبنای منظر گیرتز در مطالعات فرهنگ و دین است.

analytical examining of hermeneutic methodology of interpretative approach to religion and culture (from the point of view of clifford geertz’s religious studies)

the present article addresses the question of what the method of interpretive anthropology is and what the main approach of this perspective is when examining human phenomena, especially religious phenomena. it comments on the nature of interpretive anthropology and provides a comprehensive definition of this perspective, explaining its philosophical foundations. the method of this writing is based on a descriptive analytical approach and in some cases content analysis. interpretive or symbolic anthropology is one of the branches of american cultural anthropology that emerged in the twentieth century in america. it emphasizes understanding meaning through symbols and rituals by offering a unique definition of culture. the article, with a brief reference to the essence of clifford geertz’s interpretive anthropological approach the most important representative of the interpretive approach and the definition he provides of culture and religion, elaborately demonstrates this approach’s reliance on philosophical hermeneutics and its confrontation with positivist approaches in the humanities. it delves into various aspects of this confrontation and reliance, showing that geertz, inspired by hermeneutical principles as a cultural anthropologist and scholar of religion, turned to interpreting and understanding the meaning of religion and culture. his interpretive approach in religious studies and anthropology is inspired by these foundations. in fact, by defining culture as a text, hermeneutic elements such as focusing on interpretation and meaning, emphasizing history and historical existence, focusing on the inner aspects of human experience and inner methods, emphasis on linguistic components, and symbol and sign, and understanding in the shadow of part to whole and whole to part references implicitly and explicitly form the basis of geertz’s viewpoint in cultural and religious studies.