ظهور و افول دوناتیست‌ها

وضعیت مسیحیان شمال آفریقا از جهات دینی، اجتماعی و اقتصادی با سایر نواحی روم باستان تفاوت داشت. مسیحیان آفریقا از نظر دینی خودشان را خالص‌تر و مومن‌تر از دیگران می‌دانستند و از جهت اقتصادی نسبت به رومیان فقیرتر بودند. از سده دوم میلادی که مسیحیت وارد شمال آفریقا شد، شهرهای کارتاژ و نومدیا به‌طور عمده به شهرهای مهم مسیحی‌نشین تبدیل شدند. تا سده چهارم میلادی مسیحیان در آن نواحی در کنار هم تقریباً زندگی مسالمت‌آمیزی داشتند تا اینکه در آن سده شکنجه بزرگ شروع شد. در طول شکنجه برخی از مسیحیان دچار لغزش شدند و به منظور رهایی از خطر اعدام، متون مقدس را تحویل مقامات دادند اما برخی دیگر مقاومت کرده و در این راه شهید شدند. سرانجام در زمان کنستانتین شکنجه پایان یافت و مسیحیان در سرتاسر قلمرو روم از آزادی دینی برخوردار شدند. در این میان، گروهی از مسیحیان شمال آفریقا که بعداً به دوناتیست‌ها معروف شدند اعلام کردند کسانی که در طول شکنجه دچار لغزش شده‌اند، تعمیدشان باطل است و اکنون باید دوباره تعمید یابند. همین دیدگاه باعث بروز اختلاف عمیقی بین دوناتیست‌ها و کاتولیک‌ها شد و به تدریج اختلاف دینی به خصومت و خشونت‌های فراوانی دامن زد، طوری که آفریقا به عرصه کشمکش بین دوناتیست‌ها و کاتولیک‌ها تبدیل شد. ما در ادامه سعی خواهیم کرد با نگاه تاریخی الهیاتی فرایند ظهور و افول این فرقه را در جهان مسیحیت بیان کنیم.

the rise and fall of donatism

there was a sharp difference between north african christians and the rest of ancient roman territory in religious and socio economic terms. african christians regarded themselves more pure and faithful than other ones and economically were poorer than romans. christianity entered north africa in the second century and the cities numidia and karthage became the most populated christian districts. the christians of africa lived a coexistence life until the fourth century, when the great persecution took place. during the persecution some christians to save their lives committed wrong doings and handed over holy scriptures to the roman authorities and became known as traditiores, but some others resisted and died martyr death. finally the persecution ended during constantine era and the romans tolerated christians. meanwhile, some african christians who later on became known as donatists declared those who handed over holy book during the persecution have in fact lost the reliability of their baptism and should be re baptized. this position pawed the way for the emergence of a sharp disagreement between donatists and catholics, and religious nonconformity gradually transformed to hostility and antagonism so that africa became a battlefield between two christian groups. we will try to explain the rise and fall of donatism via historical theological perspective.