بنیان‌شناسی کنترل‌های راهبردی با ارائه الگوی طراحی آن در نظام بانکی

تدوین، اجرا و کنترل استراتژیک سه مولفه کلیدی و به‌هم‌پیوسته در فرآیند مدیریت راهبردی هستند که هماهنگی و توازن میان آن‌ها برای موفقیت سازمان‌ها امری ضروری تلقی می‌شود. با این حال، شواهد موجود نشان می‌دهد که تنها حدود 30 درصد از اهداف راهبردی در سازمان‌ها محقق می‌گردد که یکی از علل اصلی آن، عدم استقرار کامل و موثر نظام کنترل راهبردی است. هدف این پژوهش، شناسایی و تبیین ابعاد گوناگون کنترل‌های استراتژیک و تحلیل نحوه ایفای نقش آن‌ها در نظام بانکی کشور است.در این مطالعه از رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون استفاده شده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیم‌ساختاریافته با مدیران ارشد و کارشناسان حوزه برنامه‌ریزی استراتژیک در بانک‌ها جمع‌آوری شده است. بر اساس یافته‌های حاصل از تحلیل داده‌ها، هفت نوع کنترل راهبردی به‌عنوان مضامین اصلی نظام کنترل استراتژیک در بانک‌ها شناسایی گردید: کنترل تدوین استراتژی، کنترل اجرای استراتژی، کنترل ورودی–خروجی، کنترل فرااستراتژیک، کنترل فرایند استراتژیک، پایش استراتژیک و کنترل تبدیل استراتژی به اجرا. همچنین چهار بعد کلیدی شامل نوع بانک، نوع فعالیت، نوع مشتری و طول دوره مدیریت عالی سازمان، به‌عنوان عوامل تاثیرگذار بر نحوه اعمال کنترل‌ها استخراج شد.نتایج نشان می‌دهد که در نظام بانکی کشور، کنترل تدوین استراتژی، کنترل اجرای استراتژی و کنترل ورودی–خروجی، به‌ترتیب بیشترین سهم را در فرآیندهای کنترلی دارا هستند. این یافته‌ها می‌تواند زمینه‌ساز طراحی نظام کنترلی متناسب با ویژگی‌های ساختاری و محیطی بانک‌ها و بهبود عملکرد راهبردی آن‌ها باشد.

fundamentals of strategic controls with presentation of its design model in the banking system

strategic formulation، implementation، and control are three interrelated pillars of strategic management، and maintaining balance and coherence among them is critical to organizational success. however، existing evidence indicates that only about 30% of strategic goals are achieved within organizations، with one of the main reasons being the incomplete or ineffective implementation of strategic control systems. this study aims to identify and explain various dimensions of strategic controls and analyze their roles within the banking system of iran.using a qualitative approach and thematic analysis method، data were collected through semi-structured interviews with senior managers and strategic planning experts in the banking sector. the findings led to the identification of seven main types of strategic control in banks: strategy formulation control، strategy implementation control، input-output control، meta-strategic control، process control، strategic monitoring، and strategy-to-execution control. furthermore، four key typological dimensions—bank type، activity type، customer type، and duration of top management tenure—were recognized as influential factors in the application of these controls.the results reveal that in iran’s banking system، strategy formulation control، strategy implementation control، and input-output control are the top three priorities in strategic control processes. these findings provide a foundation for designing tailored control systems that align with the structural and environmental characteristics of banks and improve their strategic performance.