ترسیم نقشه شناختی فازی نظام هوشمند بانکی بر پایه الزامات اقتصاد دیجیتال

در عصر گذار به اقتصاد دیجیتال، نظام بانکی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی نظام مالی، نیازمند بازآفرینی راهبردی است تا بتواند هم‌زمان با الزامات فناورانه، نهادی و شرعی سازگار شود. پژوهش حاضر با تکیه بر مدل بازآفرینی راهبردی دیجیتال در چارچوب پارادایم تفسیرگرا و رویکرد استقرایی، به طراحی نقشه شناختی فازی نظام هوشمند بانکی ایران بر مبنای الزامات اقتصاد دیجیتال پرداخته است. روش تحقیق به‌صورت ترکیبی (کیفی–کمی) بوده و داده‌ها در دو مرحله گردآوری شد؛ در مرحله نخست، از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 19 نفر از خبرگان حوزه بانکداری دیجیتال، مدیریت مالی و فناوری‌های هوشمند (شامل اعضای هیئت علمی، مدیران بانکی، کارشناسان دیجیتال و پژوهشگران مالی) داده‌های کیفی جمع‌آوری شد. در مرحله‌ی دوم، بر پایه‌ی یافته‌های کیفی، پرسشنامه ماتریسی طراحی و داده‌ها با منطق فازی و روش مقایسات زوجی تحلیل گردید. یافته‌ها نشان دادند که مضامین حاکمیت داده، تنظیم‌گری هوشمند، و نوآوری فناورانه دارای نقش مرکزی در شبکه‌ی تحول دیجیتال بانکی هستند و روابط عمودی میان سطوح سیاست‌گذاری، داده و تجربه مشتری، تداوم شکاف بومی در نظام حکمرانی دیجیتال بانک ها را آشکار می‌کند. نتایج پژوهش می‌تواند مبنای طراحی نقشه راه ملی برای بانکداری هوشمند ایران در انطباق با الزامات اقتصاد دیجیتال باشد.

drawing a fuzzy cognitive map of the intelligent banking system based on the requirements of the digital economy

in the era of transition to the digital economy, the banking system—being one of the main pillars of the financial structure—requires strategic re-creation in order to align simultaneously with technological, institutional, and regulatory imperatives. this study, grounded in the model of digital strategic re-creation within an interpretivist paradigm and an inductive approach, designs a fuzzy cognitive map of iran’s intelligent banking system based on the requirements of the digital economy. the research method is mixed (qualitative–quantitative), and data were collected in two stages. in the first stage, qualitative data were gathered through semi-structured interviews with 19 experts in digital banking, financial management, and intelligent technologies, including university faculty members, banking managers, digital experts, and financial researchers. in the second stage, based on the qualitative findings, a matrix questionnaire was designed, and the data were analyzed using fuzzy logic and pairwise comparison methods. the findings indicated that the themes of data governance, intelligent regulation, and technological innovation play central roles in the network of banking transformation. moreover, the vertical relationships among the levels of policymaking, data, and customer experience reveal the persistence of a local gap within iran’s digital governance system. the results of this research can serve as a foundation for designing a national roadmap for intelligent banking in iran, aligned with the requirements of the digital economy.