مولفه های سواد رسانه ای ازمنظر کارشناسان مسلمان

فراگیری رسانه و افزایش روزافزون استفاده از فضای مجازی در زندگی امروز علاوه بر فرصت ها و نقاط مثبت تهدیدها و اثرت نامطلوبی نیز بر زندگی بشر گذاشته است، از سویی دیگر گریزناپذیری در استفاده از ابزارهای ارتباطی نوین چاره‌ای جز آموزش و یادگیری سواد رسانه‌ای باقی نگذاشته است، تا بتوان علاوه بر استفاده مفید و هدفمند از فضای مجازی، اثرات نامطلوب این فضا بر جامعه ایرانی را به حداقل رساند. با توجه به امتزاج فرهنگ ایرانی با آموزه‌های اسلامی، ضرورت ایرانی - اسلامی کردن سواد رسانه‌ای بیش از پیش به چشم می‌آید. هدف اصلی این پژوهش کشف و دستیابی به مولفه‌های سواد رسانه‌ای از منظر کارشناسان مسلمان است. در این پژوهش 12 نفر از صاحب‌نظران و کارشناسان حوزه رسانه و دین که نمایانگر سطح قابل توجه از سابقه و مشارکت علمی و تجربی در حوزه‌ی موضوع تحقیق بودند، به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. این پژوهش از نوع کیفی و به روش تحلیل مضمون انجام شده‌است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها مصاحبه نیمه ساختار یافته و برای تحلیل داده‌ها از نرم افزار maxqda استفاده شد که منتج به استخراج 750 کد اولیه گردید. در ادامه فرایند کدگذاری توصیفی تفسیری و ترکیب و ادغام سه سطح از مضامین شامل 69 مضمون پایه و16 مضمون سازمان‌دهنده باور توحیدی، قانون محوری، زیبایی شناسی، محتوای ایرانی اسلامی، هویت‌مندی دینی، مالکیت و کنترل حوزه‌های تولید و نشر و در نهایت 5 مضمون فراگیر مولفه‌های سواد رسانه‌ای از منظر کارشناسان مسلمان در حوزه‌های هدف، هویت، مخاطب، محتوا و قالب احصاء شد.

the components of media literacy from the point of view of muslim experts

media literacy and the increasing use of virtual space in today’s life, in addition to opportunities and positive points, have also left threats and adverse effects on human life. there has not been any negative impact, so aside from the beneficial and intentional use of virtual space, we can reduce the adverse effects of this space on iranian society. considering the fusion of iranian culture with islamic teachings, the necessity of iranian-islamicization of media literacy is more visible than ever. the main goal of this research is to discover and achieve the components of media literacy from the perspective of muslim experts. in this research, 12 experts in the field of media and religion, who represented a significant level of experience and scientific and experimental participation in the research subject, were selected by purposive sampling method. this research was done qualitatively and through the thematic analysis method. the data collection tool was a semi-structured interview. maxqda software was used for data analysis, resulting in the extraction of 750 primary data. the process involved descriptive and interpretive coding, integrating three levels of themes: 69 basic themes, 16 organizing themes related to monotheistic belief, central law, aesthetics, iranian islamic content, religious identity, and control over production and publishing. additionally, five overarching themes of media literacy components were analyzed from the perspectives of muslim experts, focusing on purpose, identity, audience, content, and format.