سیاست‌گذاری انرژی در شرایط بحران: بررسی و تحلیل دو متغیر شدت انرژی و مصرف انرژی با رویکرد داده کاوی در ایران

بررسی مصرف و شدت انرژی از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا این دو متغیر تصویری جامع از وضعیت انرژی کشور ارائه داده و نقشی کلیدی در ارزیابی بهره‌وری انرژی و پایداری سیستم‌های انرژی ایفا می‌کنند. این شاخص‌ها نه تنها نشان‌دهنده میزان مصرف و کارایی انرژی هستند، بلکه مستقیماً با تحقق اهداف توسعه پایدار، تامین دسترسی عادلانه به انرژی، بهبود کیفیت زندگی و حفاظت از محیط‌زیست ارتباط دارند. این پژوهش با رویکرد داده‌کاوی به تحلیل شدت انرژی و مصرف انرژی در ایران پرداخته است. داده‌های سری زمانی بانک جهانی در بازه 1990 تا 2023 برای شناسایی الگوهای مصرف انرژی و شبیه‌سازی رفتار آن‌ها در شرایط مختلف استفاده شده است. یکی از چالش‌های اصلی تحقیق، انتخاب صحیح داده‌هاست که به‌طور مستقیم بر اعتبار نتایج تاثیر می‌گذارد. برای پیش‌پردازش، از تکنیک جایگزینی داده‌های مفقوده مبتنی بر خودرمزگذار جهت تکمیل داده‌های گمشده و استانداردسازی داده‌ها استفاده شده است. همچنین، به منظور تحلیل شباهت‌ها و طبقه‌بندی داده‌ها، از روش‌های مبتنی بر فاصله و شباهت سری‌های زمانی بهره گرفته شده است.یافته‌ها نشان می‌دهد شدت انرژی ایران به متغیرهای زیست‌محیطی، منابع طبیعی و رفاه اجتماعی وابسته است. تحلیل مصرف کل انرژی نیز نشان می‌دهد که عوامل اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی، به‌ویژه مصرف سوخت‌های فسیلی و انتشار گازهای گلخانه‌ای، تاثیرگذار هستند. پژوهش توصیه می‌کند سیاست‌گذاران انرژی در ایران با رویکردی فرابخشی و داده‌محور، متغیرهای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی را در سیاست‌گذاری خود لحاظ کنند تا بتوانند مدیریت بهینه مصرف انرژی، کاهش ناترازی انرژی و تحقق اهداف توسعه پایدار را محقق سازند.

energy policymaking under crisis conditions: the study and analysis of two variables of energy intensity and energy consumption, using a data mining approach in iran

the study of energy consumption and energy intensity is of paramount importance, as these two variables provide a comprehensive picture of a country's energy status and play a key role in assessing energy efficiency and the sustainability of energy systems. these indicators not only reflect the level of energy consumption and efficiency but are also directly linked to achieving sustainable development goals, ensuring equitable access to energy, improving quality of life, and environmental protection. this research employs a data-mining approach to analyze energy intensity and energy consumption in iran. world bank time-series data from 1990 to 2023 have been used to identify energy consumption patterns and simulate their behavior under various conditions. a primary challenge of the study is the accurate selection of data, which directly impacts the validity of the results. for preprocessing, a missing data imputation technique based on autoencoders was utilized to complete missing data and standardize the dataset. furthermore, distance-based and time-series similarity methods were employed to analyze data similarities and perform classification.the findings indicate that iran's energy intensity is dependent on environmental variables, natural resources, and social welfare. analysis of total energy consumption also reveals that economic, environmental, and social factors, particularly fossil fuel consumption and greenhouse gas emissions, are influential. this research recommends that energy policymakers in iran adopt a cross-sectoral and data-driven approach, incorporating economic, social, and environmental variables into their policy-making, so that they can realize optimized energy consumption management, reduce energy imbalances, and achieve sustainable development goals.