تبیین انگارۀ «کارآفرینی سبز در حیطه کشت زعفران» بر پایه نظریه ‌پردازی داده‌ بنیاد: رویکرد تحلیل موقعیتی

مقدمه: طی سال ‌های اخیر که کشور با بحران آب مواجه شده است، کشت زعفران به‌دلیل نیاز کم به آب، به یکی از محصولات پرطرفدار در ایران تبدیل گشته است. مفهوم کارآفرینی سبز مترادف با مفاهیمی مانند کارآفرینی زیست ‌کره و کارآفرینی دوست‌دار محیط‌زیست است. کارآفرینی زیست‌کره به زمین ارزش می‌گذارد، اثرات منفی تغییرات اقلیمی را محدود می‌کند و از بدتر شدن محیط‌زیست (کاهش جنگل‌ها و استفاده بیش از حد از منابع طبیعی) و استفاده بیش از حد از ذخایر زمین جلوگیری می ‌کند. کارآفرینی سبز در حیطه کشت زعفران انگاره ای چندبعدی و پیچیده است که دیدگاه ‌های گوناگون و گاه متناقضی درخصوص ماهیت و ویژگی ‌های آن ارائه شده و توافقی شایسته در مورد عناصر و مولفه‌ های سازنده آن وجود ندارد؛ بنابرابن، هدف مقاله حاضر، تبیین انگاره «کارآفرینی سبز در حیطه کشت زعفران» بر پایه نظریه ‌پردازی داده ‌بنیاد با رویکرد تحلیل موقعیتی بود.روش شناسی: پژوهش حاضر مبتنی بر پارادیم تفسیری و رویکرد استقرایی است؛ براساس هدف بنیادی و از نظر نوع داده، کیفی (تحلیل موقعیتی) محسوب می شود. برای جمع آوری داده ‌ها از مصاحبه نیمه ‌ساختاریافته و عمیق استفاده شد و با 10 نفر از زعفران کاران روستاهای اطراف شهر یاسوج مصاحبه شد. روش نمونه گیری، هدفمند (از نوع معیارمحور) بود و تعداد نمونه بر اساس کفایت نظری مقوله‌ ها مشخص شد. به‌منظور تحلیل داده‌ ها، علاوه بر انجام کدگذاری سه مرحله‌ ای باز، محوری و انتخابی، از روش تحلیل موقعیتی کلارک استفاده شد. داده‌ ها در پنج نقشه: موقعیتی ساخت ‌نیافته، موقعیتی منظم، رابطه‌ ای، نقشه عرصه‌ ها/ جهان ‌های اجتماعی و نقشه وضعیتی تحلیل شدند.یافته ها: نتایج نشان داد در شرایطی که آب‌و‌هوای منطقه مساعد کشت زعفران باشد و فرهنگ کارآفرینی در اندیشه‌ ها، باورها و سبک زندگی روستاییان مشهود باشد، انجام کارآفرینی در حیطه کشت زعفران نتیجه مثبتی مانند کسب درآمد و ایجاد اشتغال به‌همراه دارد. این مزیت اقتصادی منجر به بهبود رفاه اقتصادی منطقه و ساکنان آن به‌ویژه زنان روستایی شده است. در ادامه نشان داده شد که اگر سازمان ‌ها با ارائه منابع و امکانات تولید و همچنین ارائه آموزش ‌های کارآمد توسط کارشناسان خبره با کارآفرینان جهت رونق کشت زعفران مشارکت نمایند موجبات حفظ منابع طبیعی، افزایش بهره‌ وری و جلوگیری از هدر رفت منابع و سرمایه ‌های دولتی و ملی فراهم می‌ شود. نتیجه گیری/ دستاوردها: براساس تجارب کارآفرینان مشخص شد که کارآفرینی سبز در حیطه کشت زعفران توانسته است آثار اقتصادی و فرهنگی متفاوتی داشته باشد. کشت این محصول بیکاری را کمتر و درآمد خانواده ‌ها را افزایش داده است. با شروع کشت زعفران توسط افراد ریسک ‌پذیر و پیشرو، اکنون مردم شهر و روستاهای اطراف ظرفیت پذیرش کارآفرینی به‌خصوص در حیطه کشت زعفران را از نظر اقتصادی و فرهنگی پذیرفته‌ اند. مزیت کشت زعفران باعث شده مردم محلی به‌صورت مستقیم این محصول را خرید و مصرف نمایند و به ارزش غذایی و درمانی آن نیز پی ببرند. منطقه مورد مطالعه از نظر آب‌وهوایی در سال ‌های اخیر با کمبود باراش باران رو به‌رو بوده که این موضوع سبب گشته است کارآفرینان محصولی مانند زعفران را جایگزین کشت محصولاتی مانند جو و گندم نمایند. از طرف‌دیگر، این محصول نیاز به آب کمتر و هزینه ‌های پایین ‌تری جهت کاشت، داشت و برداشت داشته و برای کشاورزان و کارآفرینان صرفه اقتصادی و درآمد بیشتری دارد.

explaining the green entrepreneurship in the domain of saffron cultivation paradigm based on grounded theory: a situational analysis approach

introduction: in recent years, as iran has grappled with a water crisis, saffron cultivation has emerged as a particularly advantageous product due to its low water consumption. the concept of green entrepreneurship aligns with related notions such as biosphere entrepreneurship and eco-friendly entrepreneurship. biosphere entrepreneurship, in particular, values the earth, mitigates the negative effects of climate change, and prevents environmental degradation—including deforestation, overuse of natural resources, and depletion of land reserves. green entrepreneurship in the domain of saffron cultivation is a multidimensional and complex concept, with varied and sometimes contradictory views regarding its nature and characteristics. there is currently no consensus on its constituent elements and components. therefore, the aim of this article is to explain the concept of green entrepreneurship in the domain of saffron cultivation based on grounded theory, employing a situational analysis approach.methodology: this study is grounded in the interpretive paradigm and follows an inductive approach. in terms of its fundamental objective and the nature of its data, it is considered qualitative research utilizing situational analysis. data were collected through semi-structured, in-depth interviews with 10 saffron farmers from villages surrounding yasuj. the sampling method was purposive (criterion-based), and the sample size was determined by theoretical saturation of the categories. for data analysis, in addition to conducting three-stage open, axial, and selective coding, clarke's situational analysis method was employed. the data were examined through five types of maps: messy situational, ordered situational, relational, social arenas/worlds, and positional maps.findings: the results revealed that under favorable climatic conditions for saffron cultivation, and where an entrepreneurial culture is embedded in the thoughts, beliefs, and lifestyle of villagers, entrepreneurship in this domain yields positive outcomes, including increased income and job creation. this economic advantage has contributed to improved economic well-being in the region and among its residents, particularly rural women. furthermore, the findings indicated that when organizations provide entrepreneurs with production possibilities and effective training by experts, it helps preserve natural resources, enhance productivity, and prevent the waste of government and national resources and capital. conclusion/ implications: based on the experiences of entrepreneurs, green entrepreneurship in saffron cultivation has generated diverse economic and cultural effects. cultivation of this product has reduced unemployment and increased family income. risk-taking and progressive individuals, by engaging in saffron cultivation, have been able to culturally and economically prepare the people of the city and surrounding villages to embrace entrepreneurship, particularly in this field. the advantages of saffron cultivation have led local residents to directly purchase and consume the product, while also recognizing its nutritional and medicinal value. climatically, yasuj has faced reduced rainfall in recent years, prompting entrepreneurs to replace traditional crops such as barley and wheat with saffron. moreover, this product requires less water and lower costs for planting, growing, and harvesting, making it more economical and providing higher income for farmers and entrepreneurs.