نقش نوآوری، استراتژی تمایز و مسئولیت اجتماعی شرکت در سودآوری شرکت ‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

مقدمه: سودآوری و پایداری هر شرکت در محیط پیچیده اقتصادی به انتخاب استراتژی رقابتی مطلوب در بازار بستگی دارد؛ بنابراین، شرکت باید تدابیری بیندیشد تا رضایت مشتریان را از محصولات و خدمات خود کسب کند؛ از جمله تدابیر لازم آن است شرکت‌ها با استفاده از دانش و توان مدیریتی و هم‌چنین مهارت‌ها و تجارب کارکنان به طرح‌های نوآورانه روی بیاورند و محصولات متمایز و خدمات نوین ارائه کنند. از طرفی، مسئولیت اجتماعی شرکت یک مزیت رقابتی محسوب می‌شود و شرکت‌هایی که جهت‌گیری اجتماعی دارند، ضمن کسب مشروعیت در جامعه و بازار رقابتی، با جلب رضایت مشتری زمینه دستیابی به اهداف توسعه پایدار را فراهم می‌کنند. بر این اساس، در پژوهش حاضر تاثیر نوآوری، استراتژی تمایز و مسئولیت اجتماعی شرکت بر سودآوری آن بررسی شده است. هم‌چنین، نقش تعدیلی استراتژی تمایز بر رابطه بین مسئولیت اجتماعی و سودآوری شرکت مورد آزمون قرار گرفته است.روش‌شناسی: جامعۀ آماری پژوهش شامل همه شرکت‌های فعال در بورس اوراق بهادار تهران است که با استفاده از غربالگری و انتخاب 166 شرکت به‌عنوان نمونه، داده‌های آن‌ها در دوره زمانی 10 ساله (1392 تا 1401) بررسی شده است. برای آزمون فرضیه‌های پژوهش از رگرسیون چندگانه بهره گرفته شده است. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای اکسل و ایویوز استفاده شده است.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش در سطح اطمینان 95 درصد نشان داد نوآوری بر بازده دارایی‌های شرکت و میزان به‌کارگیری استراتژی تمایز تاثیر مثبت و معناداری دارد. افزون براین، استراتژی تمایز و مسئولیت اجتماعی شرکت نیز بر بازده دارایی‌های آن تاثیر مثبت و معناداری دارند. با توجه به هدف متفاوت مسئولیت اجتماعی شرکت با نوآوری و استراتژی تمایز، تحلیل نقش تعدیل‌گر استراتژی رقابتی نشان داد استراتژی تمایز رابطه بین مسئولیت اجتماعی و بازده دارایی‌های شرکت را تعدیل می‌کند.نتیجه‌گیری/ دستاوردها: براساس این نتایج به مدیران شرکت پیشنهاد می‌شود با آموزش کارکنان و سرمایه‌گذاری در ماشین‌آلات و تجهیزات نوین و هم‌چنین ایجاد جو سازمانی مبتنی بر همفکری و هم‌افزایی، زمینه ظهور و بروز نوآوری در تولید محصول، ارائه خدمات و روش‌های تولید را فراهم کنند. به سهامداران و تحلیل‌گران پیشنهاد می‌شود اطلاعات مربوط به استراتژی رقابتی شرکت را به‌منظور تصمیم‌گیری صحیح سهامداران و سرمایه‌گذاران در زمان خرید و فروش سهام در اختیار آنان قرار دهند. مدیران بازاریابی شرکت نیز باید با توجه به جهت‌گیری بازار و سلیقه مشتریان با جهت‌دهی به مشاوران و مدیران شرکت و ارائه رویکردهای بازاریابی نوین بتوانند برای برآوردن انتظارات مشتری و حتی فرا انتظارات مشتری برنامه‌ریزی کنند. پیشنهاد می‌شود تحلیل‌گران با بهره‌گیری از شاخص‌های مسئولیت اجتماعی شرکت، ارزش معاملاتی سهام را تعیین کنند. شرکت باید کمیته‌ای را برای نظارت بر فعالیت‌های مبتنی بر مسئولیت اجتماعی خود با توجه به ماموریت و چشم‌انداز خود تشکیل دهد.

the role of innovation, differentiation strategy, and corporate social responsibility in the profitability of companies listed on the tehran stock exchange

introduction: in today's complex economic environment, a company's profitability and long-term sustainability hinge upon selecting and implementing an effective competitive strategy. to secure customer satisfaction, firms must strategically leverage knowledge, managerial capabilities, and employee expertise to drive innovation and deliver differentiated products and services. concurrently, corporate social responsibility (csr) has emerged as a source of competitive advantage, enabling socially-oriented companies to gain legitimacy within both society and the marketplace while contributing to sustainable development goals through enhanced customer satisfaction. this study investigates the impact of innovation, differentiation strategy, and csr on corporate profitability. furthermore, it examines the moderating role of differentiation strategy in the relationship between csr and company profitability. methodology: the statistical population of this study comprised all companies actively listed on the tehran stock exchange. a sample of 166 firms was selected through screening, and their data were analyzed over a ten-year period from 2013 to 2022. multiple regression analysis was employed to test the research hypotheses, utilizing excel and eviews software for data analysis. findings:  the results, confirmed at a 95% confidence level, demonstrate that innovation exerts a significant positive effect on both differentiation strategy and return on assets (roa). additionally, differentiation strategy and corporate social responsibility each have a significant positive impact on roa. recognizing the conceptually distinct nature of csr compared to innovation and differentiation strategy, the analysis of competitive strategy's moderating role revealed that differentiation strategy significantly moderates the relationship between corporate social responsibility and return on assets. conclusion/ implications: this research provides several actionable insights for corporate stakeholders. it is recommended that company managers foster innovation in products, services, and production processes through comprehensive employee training, investment in modern machinery and equipment, and cultivation of an organizational climate that encourages collaborative thinking and synergy. shareholders and financial analysts are encouraged to disclose information regarding the company's competitive strategy to investors, enabling more informed securities trading decisions. marketing managers should continuously monitor market trends and evolving customer preferences, developing strategic plans to meet and exceed customer expectations by leveraging consultant expertise and adopting contemporary marketing approaches. furthermore, analysts should incorporate corporate social responsibility indicators when determining share trading values. finally, companies should establish dedicated committees to oversee social responsibility activities in alignment with their mission and vision, ensuring strategic coherence and accountability.