ارائه الگوی پارادایمی توسعۀ کارآفرینی زنان روستایی در ایران

مقدمه: توسعۀ کارآفرینی زنان روستایی به‌دلیل نیازهای اقتصادی، اجتماعی و خانوادگی نیازمند توجه جدی است؛ زیرا آن‌ها نقشی کلیدی در بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده‌ها، به‌ویژه در مناطق روستایی ایفا می‌کنند. همچنین، توسعۀ کارآفرینی زنان روستایی موجب افزایش اشتغال، کاهش نرخ بیکاری، کاهش نرخ مهاجرت به شهرها و بهبود کیفیت زندگی روستاییان خواهد شد. افزون براین، زنان روستایی منابع بالقوۀ بسیاری برای راه‌اندازی کسب‌وکار دارند و توسعۀ کارآفرینی در میان آن‌ها به بهبود توانمندی‌های فردی و اجتماعی آن‌ها کمک می‌کند. با این‌حال، نرخ فعالیت‌های کارآفرینانۀ زنان روستایی در کشورهای در حال توسعه پایین است و ایران نیز از این امر مستثنی نیست. در این زمینه، زنان کارآفرین روستایی عمدتاً با چالش‌های اجتماعی، فرهنگی، مالی، مهارتی و فقدان مدیریت و تفکر راهبردی مواجه هستند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر، ارائه الگوی پارادایمی توسعۀ کارآفرینی زنان روستایی در ایران است.روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و توسعه‌ای و از نظر ماهیت داده‌ها، کیفی و با روش داده‌بنیاد انجام شده است. جامعۀ مورد مطالعه شامل زنان کارآفرین و خبرگان دانشگاهی بودند که با روش نمونه‌گیری غیراحتمالی و هدفمند انتخاب شدند. پس از 12 مصاحبه، قاعده اشباع نظری حاصل شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته عمیق جمع‌آوری و برای تحلیل آن‌ها از فرآیند کدگذاری مبتنی بر رهیافت نظام‌مند اشتراوس و کوربین استفاده شد. روایی پژوهش با استفاده از معیارهای چهارگانۀ لینکلن و گوبا نظیر قابلیت اعتبار، قابلیت انتقال‌پذیری و تناسب، قابلیت اطمینان و ثبات و قابلیت تصدیق مورد تایید قرار گرفت. پایایی پژوهش نیز با استفاده از روش پایایی بازآزمون محاسبه و 86 درصد به‌دست آمد.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که توسعۀ کارآفرینی زنان روستایی متاثر از شرایط علّی نظیر آموزش کارآفرینی (اهداف آموزش، شیوه‌های آموزش و نتایج آموزش) و عوامل روحی-روانی (ویژگی‌های فردی و انگیزاننده‌ها)، عوامل زمینه‌ای نظیر چالش‌های کارآفرینی زنان (چالش‌های اقتصادی و اجتماعی) و عوامل مداخله‌گر (توسعه خدمات، بازاریابی و مدیریت ارتباط با مشتری) است. افزون بر این، یافته‌های پژوهش نشان داد که راهبردهای توسعۀ کارآفرینی زنان روستایی نظیر مشتری‌مداری، ایجاد وفاداری در مشتریان، انعطاف‌پذیری، تبلیغات اجتماعی و محتوایی هستند که پیامدهایی نظیر منفعت فردی و توسعۀ اقتصادی را برای زنان کارآفرین روستایی به‌همراه دارد.نتیجه‌گیری / دستاوردها: با توجه به یافته‌های پژوهش، رفع موانع و چالش‌های فراروی توسعه فعالیت‌های کارآفرینانۀ زنان روستایی و اتخاذ تدابیر و خط‌مشی‌های حمایتی از سوی سیاست‌گذاران و متولیان امر، جهت افزایش نرخ مشارکت زنان روستایی در فعالیت‌های کارآفرینانه و همچنین پایداری کسب‌وکارهای کوچک و متوسط و زودبازده روستایی، می‌تواند سازنده و راهگشا بوده و به توسعه اجتماعی و اقتصادی منطقه کمک نماید.

providing a paradigmatic model for the development of rural women's entrepreneurship in iran

introduction: the development of rural women's entrepreneurship warrants serious attention due to pressing economic, social, and familial needs, as they play a pivotal role in enhancing the economic and social standing of households, particularly in rural areas. furthermore, fostering entrepreneurship among rural women can stimulate employment, reduce unemployment rates, curb rural-to-urban migration, and improve the overall quality of life in villages. rural women also possess significant potential and resources for initiating businesses and entrepreneurial development can substantially enhance their individual and social capabilities. however, entrepreneurial activity among rural women in developing countries remains low, and iran is no exception. in this context, rural women entrepreneurs primarily face social, cultural, financial, and skill-related challenges, along with a lack of management expertise and strategic thinking. accordingly, this study aims to present a paradigmatic model for the development of rural women's entrepreneurship in iran.methodology: this study is applied and developmental in purpose. in terms of data nature, it is qualitative and employs a grounded theory methodology. the study population included female entrepreneurs and academic experts, selected through non-probabilistic, purposive sampling. theoretical saturation was achieved after 12 interviews. data were collected via in-depth, semi-structured interviews and analyzed using a coding process based on the systematic approach of strauss and corbin. the validity of the research was established using lincoln and guba’s four criteria: credibility, transferability, dependability, and confirmability. reliability, calculated via the test-retest method, yielded a coefficient of 86%.findings: the findings indicate that the development of rural women's entrepreneurship is influenced by causal conditions—including entrepreneurship education (encompassing educational objectives, methods, and outcomes) and psychological factors (individual characteristics and motivations). it is further shaped by contextual factors, such as the challenges of women's entrepreneurship (economic and social challenges), and intervening factors (service development, marketing, and customer relationship management). additionally, the research identified key strategies for developing rural women's entrepreneurship, such as customer orientation, building customer loyalty, flexibility, and social advertising and content. these strategies lead to outcomes including personal benefit and economic development for rural women entrepreneurs.conclusion / implications: based on the findings, removing obstacles and challenges to the development of rural women's entrepreneurial activities, along with the adoption of supportive measures and policies by policymakers and relevant authorities, can be instrumental. such efforts can increase the participation rate of rural women in entrepreneurial activities, enhance the sustainability of small and medium rural enterprises, and boost early-stage productivity. ultimately, this can pave the way for and contribute to the broader social and economic development of the region.