پیش‌بینی توسعه کارآفرینی دیجیتال بر مبنای رهبری کارآفرینانه: سنجش یک مدل مفهومی در شرکت‌های دانش‌بنیان

مقدمه: کارآفرینی دیجیتال در شرکت‌های دانش‌بنیان، به‌عنوان نیروی محرکۀ اصلی توسعه فناوری‌های نوین و تجاری‌سازی دانش، نقشی کلیدی در تحول صنعت و اقتصاد ایفا می‌کند. این نوع کارآفرینی نه‌تنها موجب شتاب در رشد و نوآوری می‌شود، بلکه با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته، زمینۀ ایجاد مزیت رقابتی پایدار در بازارهای جهانی را فراهم می‌سازد. شرکت‌های دانش‌بنیان از طریق تلفیق دانش فنی و مدل‌های کسب‌وکار دیجیتال می‌توانند به خلق محصولات و خدمات نوآورانه دست یابند. در این راستا، هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر رهبری کارآفرینانه بر توسعۀ کارآفرینی دیجیتال با در نظر گرفتن نقش میانجی تشخیص فرصت‌های کارآفرینی و خودکارآمدی کارآفرینی است.روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث شیوۀ گردآوری داده‌ها، توصیفی- همبستگی و به‌صورت میدانی انجام شد. جامعۀ آماری شامل همۀ کارکنان شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزۀ فناوری اطلاعات شهر اصفهان به تعداد 230 نفر بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری غیرتصادفی در دسترس و بر مبنای جدول مورگان، حجم نمونه 140 نفر تعیین شد. با توجه به‌احتمال عدم بازگشت پرسشنامه‌ها، لینک پرسشنامۀ الکترونیکی میان 160 نفر توزیع گردید که در نهایت 143 پرسشنامۀ کامل و بی‌نقص برای تحلیل مورد استفاده قرار گرفت. برای سنجش پایایی و روایی ابزار از ضریب آلفای کرونباخ و تحلیل عاملی تاییدی بهره گرفته شد و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای spss و smart pls انجام پذیرفت.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که رهبری کارآفرینانه تاثیر مثبت و معناداری بر توسعۀ کارآفرینی دیجیتال، خودکارآمدی کارآفرینی و تشخیص فرصت‌های کارآفرینی دارد. همچنین، خودکارآمدی کارآفرینی و تشخیص فرصت‌های کارآفرینی نیز تاثیر مثبت و معناداری بر توسعۀ کارآفرینی دیجیتال دارند. نقش میانجی خودکارآمدی کارآفرینی در رابطۀ بین رهبری کارآفرینانه و توسعۀ کارآفرینی دیجیتال تائید نشد؛ اما تشخیص فرصت‌های کارآفرینی این رابطه را به‌طور معناداری میانجی‌گری می‌کند. افزون بر این، نقش تعدیل‌گری شایستگی‌های فناوری اطلاعات رهبر در رابطۀ بین رهبری کارآفرینانه و توسعۀ کارآفرینی دیجیتال مورد تائید قرار گرفت.نتیجه‌گیری / دستاوردها: تقویت نقش شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزۀ فناوری اطلاعات در عصر اقتصاد دیجیتال و توسعۀ کارآفرینی دیجیتال از اهمیت بالایی برخوردار است. این شرکت‌ها به‌عنوان منابع مهم درآمدزایی، اشتغال آفرینی و موتور محرک توسعۀ اقتصادی شناخته می‌شوند. در واقع، کارآفرینی دیجیتال در شرکت‌های دانش‌بنیان درک مناسبی از پیوند کارآفرینی با فناوری اطلاعات و ارتباطات و تاثیر این فناوری‌ها بر فرآیندهای کارآفرینانه ارائه می‌دهد. به‌کارگیری کارآفرینی دیجیتال در این شرکت‌ها، ضمن ایجاد تغییر در روند بازار، انتظارات مشتریان و راهبردهای رقبا، به خلق ارزش افزودۀ بیشتر در جامعه می‌انجامد؛ بنابراین، استقرار کارآفرینی دیجیتال در سطح شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزۀ فناوری اطلاعات، بستری مناسب برای رشد، تمایز و دستیابی به مزیت رقابتی پایدار فراهم می‌کند و در مقیاس کلان، به صرفه‌جویی در وقت و هزینه و نیز اشتغال‌زایی موثرتر کمک خواهد نمود.

predicting the development of digital entrepreneurship based on entrepreneurial leadership: an assessment of a conceptual model in knowledge-based firms

introduction: digital entrepreneurship in knowledge-based companies serves as the primary driving force for advancing innovative technologies and commercializing knowledge, playing a crucial role in industrial and economic transformation. this form of entrepreneurship not only fosters rapid growth and greater innovation but also leverages advanced technologies to create a sustainable competitive advantage in global markets. by integrating technical knowledge with digital business models, knowledge-based firms can develop innovative products and services. accordingly, the present study aims to examine the impact of entrepreneurial leadership on the development of digital entrepreneurship, considering the mediating roles of opportunity recognition and entrepreneurial self-efficacy.methodology: this research is applied in terms of purpose, employs a descriptive-survey method for data collection, and is field-based in terms of execution. the statistical population consists of employees of knowledge-based companies operating in the information technology sector in isfahan, totaling 230 individuals. using a non-random convenience sampling method and based on morgan’s table, a sample of 140 employees was selected. given the possibility of non-responses, an electronic questionnaire link was distributed among 160 employees, ultimately resulting in 143 complete responses for analysis. to ensure the reliability and validity of the research instrument, cronbach’s alpha technique and confirmatory factor analysis were utilized. data analysis was performed using spss 25 and smart pls 4 software.findings: the findings indicate that entrepreneurial leadership has a significant positive impact on digital entrepreneurship development, entrepreneurial self-efficacy, and opportunity recognition. furthermore, entrepreneurial self-efficacy and opportunity recognition significantly influence digital entrepreneurship development. while the mediating role of entrepreneurial self-efficacy in the relationship between entrepreneurial leadership and digital entrepreneurship development was not confirmed, opportunity recognition was found to mediate this relationship. additionally, the moderating role of the leader’s it competencies in the relationship between entrepreneurial leadership and digital entrepreneurship development was confirmed.conclusion / implications: strengthening the role of knowledge-based companies in the it sector is crucial in the digital economy era, as digital entrepreneurship development is of significant importance. knowledge-based firms are vital sources of income generation, employment creation, and economic growth. the concept of digital entrepreneurship in these companies provides a comprehensive understanding of the intersection between entrepreneurship and information and communication technology (ict) and highlights the impact of ict on entrepreneurship. consequently, knowledge-based companies that embrace ict and digital entrepreneurship can reshape market trends, customer expectations, and competitive strategies, leading to greater value creation in society. the implementation of digital entrepreneurship in it-based knowledge firms provides a platform for growth, differentiation, and the establishment of competitive advantages. moreover, expanding digital entrepreneurship in knowledge-based companies contributes to time and cost savings while enhancing employment opportunities in society.