شناسایی و اولویت‌بندی عوامل موثر بر توسعه کارآفرینی گردشگری سلامت (مورد مطالعه: شهر یزد)

مقدمه: با توجه به رقابت فزاینده در سطح جهانی و تحولات سریع در صنعت پزشکی، گردشگری سلامت به‌عنوان بازاری با پتانسیل اقتصادی بالا مطرح شده است. این حوزه نه‌تنها نقش مهمی در ایجاد ارزش افزوده و ثروت برای کارآفرینان ایفا می‌کند، بلکه فرصت‌های گسترده‌ای را برای فعالیت‌های کارآفرینانه و نوآورانه فراهم می‌سازد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر توسعه کارآفرینی در حوزۀ گردشگری سلامت، با تاکید بر شهر یزد به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم این صنعت در ایران، انجام شده است. یزد با دارا بودن زیرساخت‌های درمانی مناسب، جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی منحصربه‌فرد و همچنین ظرفیت‌های طبیعی، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به مقصدی برتر در زمینه گردشگری سلامت دارد. این مطالعه تلاش می‌کند تا با تحلیل این عوامل، راهکارهایی برای تقویت کارآفرینی و توسعه پایدار این صنعت ارائه دهد.روش‌شناسی: برای دستیابی به هدف پژوهش، از رویکرد آمیخته کیفی-کمی استفاده شده است. بدین صورت که عوامل موثر بر توسعۀ کارآفرینی گردشگری سلامت با بررسی ادبیات پژوهش و به‌کارگیری روش دلفی فازی شناسایی و سپس با استفاده از روش ارزیابی حاصل‌ضرب تجمعی وزنی، اولویت‌بندی شدند. جامعۀ آماری این پژوهش شامل خبرگان و متخصصان صاحب‌نظر در صنعت گردشگری سلامت است که با استفاده روش نمونه‌گیری هدفمند، نظرات ده نفر از آنان مورد استفاده قرار گرفت. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها، پرسشنامه بود که روایی محتوای آن از طریق مشورت با خبرگان تایید گردید.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاکی از این بود که عوامل موثر بر توسعۀ کارآفرینی گردشگری سلامت شهر یزد به‌ترتیب اهمیت شامل «جاذبه‌های فرهنگی- تاریخی مقصد»، «ارائه خدمات با هزینه کمتر»، «مشارکت بخش خصوصی» و «قیمت‌گذاری رقابتی»، «شهرت مقصد در حوزه گردشگری سلامت»، «سود حاصل از فعالیت‌های گردشگری سلامت»، «خدمات ویژه برای حمل‌ونقل گردشگران»، «آموزش‌های اثربخش فنون کارآفرینی»، «زمان انتظار کم برای دریافت خدمات سلامت در مقصد»، «ارائه خدمات حرفه‌ای سلامت»، «تهیه لیستی از خدمات پزشکی ارائه‌شده در مقصد»، «فعالیت‌های مربوط به بازاریابی و تبلیغات»، «سرمایه‌گذاری جهت ایجاد امکانات برای جذب گردشگران سلامت»، «بیمه گردشگری سلامت»، «مشارکت با آژانس‌های مسافرتی و تورگردان‌ها»، «آموزش و توانمندی شاغلان»، «ایجاد انجمن‌ها و گروه‌های مشاوره» و «حمایت دولت» بودند.نتیجه‌گیری / دستاوردها: به‌طورکلی، نتایج تحقیق حاکی از آن است که توجه به جاذبه‌های فرهنگی-تاریخی و ارائه خدمات با هزینه کم، نقشی بسیار مهم در توسعۀ کارآفرینی گردشگری سلامت یزد دارند که این امر نیازمند برنامه‌ریزی جامع، استفاده بهینه از توانمندی‌های محلی و ایجاد همکاری موثر بین بخش‌های مختلف است. مشارکت فعال بخش خصوصی، ارتقای زیرساخت‌های درمانی و تعیین قیمت‌های رقابتی، از جمله اقدامات اساسی هستند که می‌توانند دستیابی به این هدف را تسریع کنند.

identification and prioritization of factors affecting health tourism entrepreneurship development (case study: yazd city)

introduction: in light of increasing global competition and rapid transformations in the healthcare industry, health tourism has emerged as a dynamic market with significant economic potential. this field not only generates substantial value and wealth for entrepreneurs but also offers extensive opportunities for innovation and entrepreneurial activity. this study aims to identify and prioritize the key factors influencing the development of entrepreneurship in health tourism, using yazd, iran -a major hub for this industry- as a case study. with its robust medical infrastructure, unique historical and cultural attractions, and natural assets, yazd possesses considerable potential to become a leading health tourism destination. this research analyzes these factors to propose strategies for strengthening entrepreneurship and promoting sustainable development in the sector.methodology: this research employed a mixed-methods (qualitative-quantitative) approach. first, factors affecting health tourism entrepreneurship development were identified through a literature review and refined using the fuzzy delphi method. these factors were then prioritized using the waspas technique. the study's statistical population consisted of health tourism experts, from whom data were collected from 10 participants via purposive sampling. the primary data collection tool was a questionnaire, the content validity of which was confirmed through expert consultation. to ensure reliability, the questionnaire was designed with simple, clear, and unambiguous questions.findings: the fuzzy delphi analysis led to the exclusion of two factors: entrepreneurial culture at the destination and provision of alternative and innovative treatments. consequently, eighteen key factors were confirmed. the waspas prioritization for yazd city revealed the following as the most significant factors, in descending order of importance: cultural and historical attractions, provision of lower-cost services, private sector participation, competitive pricing, destination reputation in health tourism, profitability of health tourism activities, special services for tourist transportation, effective entrepreneurship training, short waiting times for health services, provision of professional health services, preparation of a list of available medical services, marketing and advertising activities, investment in facilities for health tourists, health tourism insurance, collaboration with travel agencies and tour operators, training and empowerment of employees, establishment of associations and advisory groups, and government support.conclusion / implications: the findings underscore that cultural-historical attractions and the provision of low-cost services are paramount for developing health tourism entrepreneurship in yazd. capitalizing on these factors requires comprehensive planning, the optimal use of local capabilities, and effective cross-sectoral cooperation. furthermore, active private sector involvement, enhanced medical infrastructure, and competitive pricing are essential measures for accelerating progress toward establishing yazd as a premier health tourism destination.